شده است كه فرمود : « سليمان گفت : امشب به نزد هفتاد زن از زنان خويش خواهم رفت تا مگر هر يك دلاورى بزايد تا در راه خدا به جهاد برخيزد ، ولى إن شاء اللّه نگفت ، به نزد آنان رفت وجز يك زن آبستن نشد وأو نيز نيم پيكرى زاد وآن را بر تختش گذاشتند وأو آن را در آغوش گرفت . سوگند به كسى كه جانم در قبضهء قدرت اوست ، اگر - إن شاء اللّه - مىگفت ، همگى آنان همچون دلاورانى بي بديل در راه خدا به پيكار بر مىخاستند واين است مفهوم آن آية كه مىفرمايد :
« وَلَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمانَ »
؛ 3 ) معنايش آن است كه سليمان را با بيمارى سختى كه دچارش ساختيم ، آزموديم ودر واقع أو را از شدّت بيمارى ، كالبدوار بر تختش افكنديم ؛ 4 ) بعيد نيست كه بگوييم خداوند متعال با چيره گردانيدن بيم وفرود آوردن بلا بر أو از جهات مختلف ، أو را آزموده باشد ؛ ودر اثر قوت همان بيم همچون كالبدى سست بر آن تخت افتاده باشد ، آنگاه خداوند زمينههاى چنان ترسى را از ميان برد وديگربار أو را به توانمندى وشادمانى بازگرداند . « 1 » حقيقت امر هرگونه كه باشد ، محقّقان را نظر بر اين است كه بيان فتنه در حق سليمان ( ع ) ، با داستان اسبان رابطهاى نزديك دارد ودر واقع به آن پيوسته است . چنانكه بخارى از أبو هريره روايت مىكند كه رسول خدا ( ص ) فرمود : سليمان بن داوود ( ع ) گفت :
امشب به نزد يكصد يا نود ونه زن از زنانم خواهم گفت تا مگر هر يك از آنان دلاورى را بزايد كه در راه خدا به جهاد برخيزد . يكى از ياران به أو گفت : « ان شاء اللّه » بگو وأو « ان شاء اللّه » نگفت ، آنگاه تنها يكى از آنان آبستن شد وأو نيز فقط نيم پيكر مردى را به دنيا آورد .
سوگند به ذاتي كه جان محمد در قبضهء قدرت اوست اگر « ان شاء اللّه » مىگفت ، همگى آنان دلاورانى مىشدند كه در راه خداوند به پيكار برمىخاستند » « 2 » [ صحيح بخارى ، 4 / 27 وتفسير قرطبى / 5645 - 5646 ] .
در تفسير « بشقّ رجل / نيم پيكر » روايتي ديگر در صحيح بخارى در « كتاب الأنبياء » آمده
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازي ، 26 / 208 - 209 .
( 2 ) . گفتهاند شمار زنان سليمان ( ع ) بنابر روايات مختلف حديث ( صحيح بخارى : 4 / 27 ، 197 ، 7 / 50 ، 8 / 162 ، 182 ، 9 / 169 ) به يكصد ويا كمتر از آن بالغ مىشد ، اما تورات شمار آنان را هفتصد زن آزاد وسيصد كنيز دانسته است ( أول پادشاهان ، 11 / 1 - 4 ) ، چنانكه برخى از مفسران ومورخان نيز از تورات پيروى كردهاند ( تاريخ ابن خلدون ، 113 ؛ الكامل ابن أثير ، 1 / 129 ) ، چنانكه به روايت يعقوبي شمار آنان هفتصد كس بودهاند ودر تفسير طبري ( 23 / 162 - 163 ) از ابن عبّاس منقول است كه گفت سليمان از قدرتى جنسي برابر با يكصد مرد برخوردار بود وسيصد زن ونه صد كنيز داشت .