« ياهص » « 1 » روى داد ، توانستند بر « سيحون » چيره شوند و همهء سرزمين او را به چنگ آورند ، همانگونه كه توانستند در « اذرعى » « 2 » ، « عوج » ، پادشاه « باشان » را نيز شكست دهند و بر سرزمين او نيز دست يابند و بدينگونه خويش را به اردن برسانند و آن سوى اردن در برابر « اريحا » « 3 » اردو زنند .
گفتنى است كه كسانى بر ايناند كه تاريخ اين رويدادها در اواخر عصر پسين برنز و نزديك به اوايل عصر آهن بوده است . پشتوانهء اينان اين سخن تورات است كه « عوج » ، پادشاه « باشان » تختخوابى آهنين داشته است . « 4 » گرچه از ديدگاه كسانى اين عبارت تورات ، نشانگر تابوتى است از سنگ بازات ( مرمر ) سياه كه 20 % آهن داشته است . « 5 »
به هر روى - چنان كه در فصل سوم ، بخش چهارم به گستردگى خواهيم گفت - موسى از قلّهء « فسجه » در كوه « نبو » در هشت ميلى شرق رود اردن ، به سرزمين موعود نگريست و سپس همانجا در سرزمين موآب درگذشت و در درهاى به خاك سپرده شد . « 6 »
هامش
( 1 ) . « ياهص » در يك ميلى جنوب زرقاء معين و دوازده ميلى شرق بحر الميت يا همان « ام المواليد » است يا « حزبه اسكندر » ( قاموس الكتاب المقدس ، 2 / 1049 ) .
( 2 ) . « اذرعى » كه امروزه درعه خوانده مىشود ، در وادى « زبده » جاى دارد ، در 29 ميلى شرق كنارهء جنوبى درياچهء « طبريّه » ، در مرزهاى ميان اردن و سوريه ( قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 42 ) .
( 3 ) . سفر اعداد ، 21 : 21 - 35 ؛ 12 : 1 ؛ سفر تثنيه 2 : 26 ، 3 : 11 .
( 4 ) . سفر تثنيه ، 3 : 11 .
( 5 ) .J . Finegan , op - cit , p . 154.
( 6 ) . سفر تثنيه ، 3 : 27 ، 34 : 1 - 8 ؛ نيز بنگريد به :Sylvester , J . Saller , The Memorial of Moses on mount Neblo , 2 vols . 1941.