به فرمان فرعون ، جادوگران در روزى ويژه - روز زينت - كه گويا روز جشن پرآبى رود نيل بوده است يا روز جشن ديگرى « 1 » ، نزد فرعون گرد آمدند و در حالى ك به پيروزى و پاداش خويش پشت گرم و اميدوار بودند به فرعون : « گفتند : اگر پيروز شويم ، پاداش داريم ؟ فرعون گفت : آرى [ اگر پيروز شويد ] از نزديكان من خواهيد بود » « 2 » ، و از آنجا كه به چيرهدستى و پيروزى خود پشت گرم بودند ، كار را به موسى واگذاشتند و از روى پيشنهاد : « گفتند : اى موسى ! مىخواهى تو نخست [ چوبدستت ] را بيندازى يا ما نخست بيندازيم » « 3 » ، البته به گفتهء فخر رازى « 4 » ، جادوگران از در ادب و فروتنى درآمدند و كار را به موسى واگذاشتند ، موسى نيز در برابر از روى فروتنى ، آنان را بر خود پيشى داد و « گفت : شما [ نخست ] بيفكنيد » « 5 » و اميدوار بود كه همين پيشى دادن و فروتنى كردن ، انگيزهاى براى حقپذيرى آنان گردد ، چنان كه چنين نيز شد ، در اين باره زمخشرى نيز گفته است : اين كه جادوگران كار را به موسى واگذاشتند كه نخست تو يا ما ، گونهاى فروتنى و ادب پسنديده بود كه نمونهء آن را در برخورد دانشمندان نيز مىبينيم آن گاه كه مىخواهند با هم گفتوگو و مناظره كنند و نيز در برخورد پهلوانان و جنگآوران آن گاه كه مىخواهند با هم زورآزمايى و جنگآورى كنند ، قرطبى نيز گفته است :
آنان در برابر موسى از در ادب درآمدند و همين ادب ورزى و فروتنى زمينهء ايمان آورى و رستگارى آنان شد . « 6 »
هامش
-أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ أَرْسِلْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ * يَأْتُوكَ بِكُلِّ ساحِرٍ عَلِيمٍ »( سورهء اعراف ، آيات 109 - 112 ) ؛ نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 13 / 18 - 25 ؛ تفسير المنار ، 9 / 33 - 55 ؛ تفسير ابن كثير ، 3 / 451 - 452 ؛ نيز سورههاى يونس ، آيات 78 - 79 ؛ طه ، آيات 57 - 64 ؛ شعراء ، آيات 34 - 38 .
( 1 ) . دربارهء جشنها و عيدىهاى مصريان بنگريد به : محمد بيومى مهران ، الحضارة المصرية ، اسكندريه ، 1984 م ، 112 - 115 .
( 2 ) .« قالُوا إِنَّ لَنا لَأَجْراً إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغالِبِينَ » * قالَ نَعَمْ وَ إِنَّكُمْ لَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ »( سورهء اعراف ، آيات 113 - 114 ؛ شعراء ، آيات 41 - 42 ) .
( 3 ) .« قالُوا يا مُوسى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَ إِمَّا أَنْ نَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقى »( سورهء طه ، آيهء 65 ، سورهء اعراف ، آيهء 115 ) .
بسنجيد با سورهء يونس ، آيهء 80 و سورهء شعراء ، آيهء 43 ، كه در اين دو آيه ، سخن از پيشنهاد جادوگران نيست و اين خود موسى است كه از آغاز مىگويد : بيفكنيد . . . .
( 4 ) . تفسير فخر رازى ، 24 / 133 - 134 .
( 5 ) .« أَلْقُوا ما أَنْتُمْ مُلْقُونَ »( سورهء شعراء ، آيهء 43 ) .
( 6 ) . تفسير قرطبى ، 11 / 214 . اين سخن قرطبى را مولوى نيز چنين باز گفته است : ( مثنوى ، 1 / 1615 ) ؛