يوسف از زاد و رود دو پسرش افرايم و منسىّ داشته است و از اين جاست كه او بر خلاف روايات عبرى ، موسى را نيز مردى اسرائيلى و عبرانى مىداند كه به گونهاى تبار مصرى نيز دارد و پيوند او ( موسى ) را با قبيلهء افرايم درستتر مىداند تا با قبيلهء لاوى . نيز بر اين است كه گروههاى بسيارى از صحرانشينان به فلسطين كوچ كردهاند كه از همه برجستهتر آناناند كه خاندان يوسف خوانده مىشدهاند . از اين رو به پندار او نيز برخى از قبيلههاى اسرائيلى در مصر نبودهاند و براى مصريان بردگى و بيگارى نكردهاند و در كوچ و خروج از مصر با آنان همراه نبودهاند ؛ به ويژه قبيلهء « يهودا » كه قبيلهاى كنعانى است و بيشتر آنان مهاجرانى آرامىاند كه به آن قبيله پيوستهاند و شيوه و آداب و آيين آنان را پذيرفتهاند ، آن هم در تاريخى متأخرتر ، و چه بسا به هنگام جنگها و درگيرىها و دشوارىهاى ديرپايى كه سرانجام با درآمدن عبرانيان به فلسطين پايان يافت . « 1 »
« آدولف لودز » نيز بر اين است كه بيشترينهء قبيلههاى اسرائيلى به مصر كوچ نكردهاند و در كنار آبادىهاى جنوبى ( چاه سبع و قادش ) ، به شيوهء خانه به دوشى و ايلياتى مىزيستهاند ، و دستهاى از همين قبيلهها بودهاند كه در راستا و روند كوچهاى خود ، به مصر رفتهاند و در آنجا « رامسس » دوم ( 1290 - 1224 ق . م ) يا يكى از پيشينيان او ، آنان را به بردگى و بيگارى گرفته است . آنان نيز پس از چندى از مصر گريختهاند ، به آبادى « قادش » آمده و در آنجا چادرهاى خود را سرپا كردهاند و گويا با قبيلههاى ديگرى كه در آنجا باقى ماندهاند ، درآميخته و هم داستان شده و امتى يگانه پديد آوردهاند . « 2 »
« هوگو گروثمان » بر اين است كه اسرائيليانى كه به مصر آمدهاند ، زاد و رودهاى يوسفاند و شايد زاد و رودهاى « شمعون » ، و دور نيست كه زاد و رودهاى « لاوى » نيز . اما بيشترينهء اسرائيليان همچنان در فلسطين ماندهاند . « 3 » « مارتين نوت » نيز بر اين است كه كوچ اسرائيليان از مصر و رهايى آنها از راه دريا ، خود گوياى اين مىتواند باشد كه آنان در مصر كه بودهاند قبيلههاى بزرگ و پرشمارى نبودهاند ، بلكه گروهى اندكشمار بودهاند با اوضاع و احوال ويژهاى كه آنان را به گريز واداشته است و نام آن گروه نيز « گروه راحيل » بوده است . گروهى كه بيشتر اوقات به راحتى ، مكانى را براى اقامت برمىگزيدند ، اما انگيزههايى كه به اين كوچ
هامش
( 1 ) .G . J . Roth , A Short History of the Jewish people , p .8 - 7 .
( 2 ) .A . Lods , op - cit , p .189 - 188 .
( 3 ) .Ibid , p .184 .