بازرگان بودند و همواره كالاهايى را براى فروش به مصر مىبردند ، به ويژه كالاهايى چون ادويه ، چوبهاى عطرى و عطرياتى كه در معابد و مراسم دينى به كار مىرفت - اين چوبهاى عطرى شگفت را كه بوى دلنوازى داشته است ، هم براى خوشبو سازى در معابد مىسوزاندهاند و هم پزشكان در درمان بيمارىها از آنها سود مىجستهاند و هم كاهنان ، مردههاى اشراف را با آنها حنوط مىكردهاند « 1 » - حتى نشانههايى هست كه اين بازرگانى پس از آن روزگار نيز تا دير زمانى همچنان ادامه داشته است . چنان كه نوشتهاى به خط مسند در « جيزه » به دست آمده است كه به پندار « آدولف گرومان » به سالهاى 264 - 263 ق ، م بازمىگردد « 2 » و يا چنان كه ديگران پنداشتهاند ، به سالهاى 261 ق . م يا 159 ق . م « 3 » ، از اين نوشته برمىآيد كه گروهى دوره گرد مشخص در مصر اقامت داشتهاند كه پيشهشان تجارت ادويه و عطر و بخور بوده است . نشانهء ديگر ، واژهء « فوطيفار » است - نام رئيس پليس مصر ، يعنى همان كه يوسف صديق را خريد - واژهاى يك سره بومى ، كه در زبان كهن مصرى به معنى « با - دى - بارع » است . يعنى « هديهء رع » « 4 » و « رع » ( - خورشيد ) نام يكى از خدايان مصرى است .
از آنچه گذشت ، آشكار مىشود كه گزارشهاى اسرائيلى از اقامت اسرائيليان در مصر ، گزارشهايى به راستى درست و پذيرفتنىاند . و اين كه سرزمين مصر در مرزهاى شرقى خود پذيراى گروهى از صحرانشينان و چوپانان باشد ، نه تنها به هيچ روى دور و شگفت نيست ، كه در ازاى تاريخ مصر در دوران فرعونها ، نمونههاى فراوانى براى آن مىشناسيم ، گرچه اين پذيرشها ، هنگام ناتوانى دولت مصر با هنگام توانايى آن يكسان نبوده است .
نمونهاى از گوشهء نخست ( هنگام ناتوانى مصر ) همان است كه در اوايل نخستين انقلاب اجتماعى روى داده است ، آن گاه كه حكومت مصر از پى درگيرىها و دشوارىهايى كه بازماندگان دولت پيشين بدانها دچار بودند ، به سستى و ناتوانى گراييد و مرزها بىهيچ گونه پشتيبانى و نگهبانى ، به صورت گشوده رها شد ، و از پى آن ، صحرانشينان آسيايى دسته دسته به سوى دلتا سرازير شدند و در آن جا ماندگار گشتند . « 5 »
هامش
( 1 ) .W . Keller , op - cit , p .301 .
( 2 ) .A . Grohmann , Arabian , Munchn، 1963 ،p62 .
( 3 ) . فؤاد حسنين ، التاريخ العربى القديم ، 269 ؛ نيز :BASOR , VOL، 37 ، 1939 ،P .7 .
( 4 ) .W . Kellr , The Bibl as History , 1967 , p . 103.
( 5 ) . محمد بيومى مهران ، الثورة الاجتماعية الاولى مصر الفراعنة ، 99 ؛ حركات التحرير فى مصر القديمة ، 73 - 88 .