جلد اول
مقدمه
سخن مترجمان
يكى از زمينههاى قرآنپژوهى كه از ديرباز كسان بسيارى بدان پرداختهاند و از ديدگاههاى گوناگون دربارهء آن پژوهشهاى بسيار كردهاند و كتابهاى پرشمارى نوشتهاند داستانهاى قرآن است ؛ و به سخن درستتر ، رويدادهايى تاريخى كه در قرآن كريم از آنها ياد شده يا بدانها پرداخته شده است . با اين همه در زمينهء قرآنپژوهى - همچون ديگر زمينههاى آن - پيمانهء پژوهش هنوز پر نشده و ناگفتهها و روشن ناشدهها كم نيست .
يكى از استوارترين گامهايى كه در اين راه برداشته شده و يكى از بهترين و گستردهترين كارهايى كه در اين زمينه انجام گرفته ، بىگمان تأليف دكتر محمّد بيّومى مهران است ؛ او ، كه استاد تاريخ دانشگاه اسكندريه است و دربارهء تاريخ كهن شرق به ويژه مصر و سرزمينهاى عربى دستى توانا دارد و پژوهشهاى چندى انجام داده است ، رويدادهاى تاريخى قرآن كريم را به گستردگى و بايستگى به پژوهش گرفته است و كارى در خور و شايستهء پيشكش خوانندگان عربزبان كرده است .
او در اين پژوهش ، براى هر چه آشكارتر ساختن رويدادهاى تاريخى قرآن ، با كوشش و كاوشى بسيار پردامنه و حوصلهسوز ، افزون بر قرآن كريم ، كتابهاى پرشمار تفسيرى ، حديثى ، تاريخى اسلامى - عربى ، پژوهشهاى فرنگيان كه بيشتر بر سنگنوشتهها و كتيبههاى كهن استوارند ، و نيز نوشتههاى كهن يونانى و رومى و همچنين تورات و انجيل را كاويده است ، و با بهرهگيرى از اين همه منابع گوناگون شرقى و غربى به ويژه سنگنوشتهها و