دوش كشد و سرانجام اين كشتى را [ در چنان درياى توفانخيزى ] به ساحل سلامت و آرامش رساند .
اما گزارش تورات به تمامى برعكس اينهاست ! يعنى چنان نبود كه يوسف صديق خواب پادشاه را تعبير نمايد ، با اين كه پادشاه ، كارى از شئون حكومت را به دو واگذارد و او هم بىدرنگ آن را پذيرفته باشد . « 1 »
16 . از گزارش قرآنى داستان يوسف برمىآيد كه مردم مصر در آن روزگار تا اندازهاى از آزادى و استقلال شخصيت ، حتى در برخورد با پادشاه كه سلطه و سياست را در دست داشت ، برخوردار بودند ؛ و پادشاه نيز تا اندازهاى حقوق مردم را محترم مىشمرد . از اينرو براى پادشاه پذيرفتنى بود كه به بندهاى بيگانه ( يوسف ) فرمانى دهد و آن بنده از انجام دادن فرمان سرباز زند ، مگر اين كه پادشاه آنچه را او مىخواهد گردن نهد ، با اين كه يوسف مىتوانست نخست فرمان پادشاه را بپذيرد و از زندان بيرون آيد و سپس از او بخواهد تا بىگناهى او را بررسى كند و باز نمايد . « 2 »
17 . از گزارش تورات به هيچ روى برنمىآيد كه يوسف براى فراخوانى مردم به توحيد و يكتاپرستى كوششى كرده باشد . اما گزارش قرآن نشان مىدهد همين كه يوسف ، از پى چند خوابگزارى ، ميان زندانيان جايى باز كرد ، به دعوت دين برخاست و با شرح و گزارش باورهاى پيامبران ، آنان را به يكتاپرستى فراخواند « 3 » و بدانان يادآور شد كه : « من آيين آنان را كه به خدا ايمان نياوردهاند و به آخرت باور ندارند ، رها كردهام و آيين پدرانم ابراهيم و اسحاق و يعقوب را گردن نهادهام . ما را نمىرسد و نمىيابد كه به هيچ روى به خدا شرك آوريم ، اين نمونهاى از فضل خداست بر ما و بر مردمان . اما بيشتر مردم سپاسگزارى نمىكنند ، آيا خدايان پراكنده بهترند يا خداى يگانهء توانا ؟ شما به جاى او ، جز نامهايى را كه خودتان و نياكانتان نهادهايد ، نمىپرستيد و خداوند بر آن [ نام ] ها هيچ برهانى ننهاده است ، فرمان ، تنها خدا راست كه فرمان داده جز او را نپرستيد ، دين درست همين است ، اما بيشتر مردم نمىدانند » . « 4 »
هامش
( 1 ) . سفر پيدايش ، 41 : 37 - 46 .
( 2 ) . مؤتمر تفسير سورهء يوسف ، 2 / 839 .
( 3 ) . محمد رجب بيومى ، البيان القرآنى ، 225 ؛ عبدالوهاب نجار ، قصص الانبياء ، 140 .
( 4 ) .« إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ * وَ اتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبائِي إِبْراهِيمَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ ما كانَ لَنا أَنْ نُشْرِكَ بِاللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ذلِكَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنا وَ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ * يا صاحِبَيِ السِّجْنِ أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ * ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ »