نشانگر اين است كه در ميان عربها كسى نبوده كه عبرى بداند . افزون بر اين ، تا پيش از سال 718 ميلادى ، تورات به عربى ترجمه نشده بوده است « 1 » ، به ترجمه انجيل هم در آن سرزمينها ، پيش از سدههاى 9 و 10 ميلادى ، نيازى نبوده است ، و به گفتهء كشيش « شيدياك » كهنترين ترجمههاى عبرى انجيل از سدهء يازدهم ميلادى دور تر نمىرود . « 2 »
5 . تفاوتهاى اصلى و ذاتى ميان قرآن و انجيل ، دربارهء پارهاى از آموزهها و انديشههاى بنيادين ، چون : الوهيت مسيح ، به صليب كشيدن او ، عقيدهء تثليث « 3 » افزون بر اشارات قرآن به تحريف و دستكارىشدگى انجيل مسيح ( ع ) از سوى مسيحيان .
6 . اين كه گزارش گستردهء داستان پيامبران ، همه در سورههاى مكى آمده است - و سورههاى مكى پيش از هجرت پيامبر ( ص ) به مدينه ، كه يهوديان در آنجا بودند ، نازل شدهاند « 4 » - و در اين باره براى سورههاى مدنى چيزى به جا نمانده جز نتيجهگيرىها و درسآموزىهايى از آن داستانها ، آن هم به شيوهء اشاراتى كوتاه و فشرده ، نه گزارشهايى بلند و گسترده . « 5 »
هامش
( 1 ) . مالك بن نبى ، همان 311 - 312 ؛ نيز بنگريد به : « ترجمههاى تورات » در كتاب مؤلف ، اسرائيل ، 48 - 51 .
( 2 ) . بنگريد به : شيدياك ، دراسة عن الغزّالى ، فصل هفتم ؛ مقالهء « ميس بادويك » دربارهء ريشههاى ترجمهء عربى كتاب مقدس ، مجلهء العالم الاسلامى ، شمارهء آوريل 1939 ؛ مدخل الى القرآن الكريم ، 138 - 142 ؛ نيز :Leblois , op - cit , p .35 ؛S . Tisdall , op - cit , p .35 .
( 3 ) . بنگريد به : سورهء نساء ، آيهء 171 ؛ مائده ، 17 ، 72 ، 75 ، 161 ؛ توبه ، 30 ، 31 ؛ نساء ، 157 ؛ و دربارهء تفسير اين آيات بنگريد به : تفسير طبرى ، 9 / 367 - 377 ، 415 - 424 ، 10 / 146 - 150 ، 480 - 486 ، 14 / 201 - 212 ، 11 / 237 - 238 ؛ تفسير روح المعانى ، 6 / 10 - 12 ، 24 - 40 ، 98 - 130 ، 207 - 211 ، 7 / 64 - 69 ؛ تفسير بحر المحيط ، 3 / 536 - 540 ؛ تفسير المنار ، 6 / 81 - 98 ، 479 - 487 ، 7 / 260 - 276 ؛ تفسير كشاف ، 1 / 584 - 585 ، 593 - 594 ، 617 - 618 ، 663 - 664 ، 694 ؛ تفسير مجمع البيان ، 5 / 279 - 284 ، 299 - 303 ، 6 / 57 - 60 ، 161 - 168 ؛ تفسير ابن كثير ، 2 / 458 - 461 ، 615 - 617 ؛ تفسير ابى السعود ، 3 / 49 - 51 ؛ تفسير قرطبى ، 6 / 20 - 25 ، 249 - 251 ، 374 - 377 .
( 4 ) . مثلا بنگريد به سورهء اعراف ، 11 - 25 ( دربارهء آدم ) ، 102 - 176 ( دربارهء موسى ) ؛ يونس ، 75 - 92 ( دربارهء موسى ) ؛ هود ، 25 - 49 ( دربارهء نوح ) ، 69 - 82 ( دربارهء ابراهيم و لوط ) ؛ يوسف ( دربارهء يوسف ) ؛ حجر ، 26 - 77 ( دربارهء آدم ، ابراهيم و لوط ) ؛ اسراء ، 4 - 8 ( دربارهء بنى اسرائيل ) ؛ كهف ، 9 - 29 ( دربارهء اصحاب كهف ) ، 60 - 82 ( دربارهء موسى ) ؛ مريم ، 1 - 33 ( دربارهء مريم ، عيسى ، يحيى ، زكريا و . . . ) ؛ طه ، 9 - 89 ( دربارهء موسى ) ؛ انبياء ، 51 - 70 ( دربارهء ابراهيم ) ، 78 - 82 ( دربارهء داوود و سليمان ) ؛ شعراء ، 10 - 189 ( دربارهء موسى ، ابراهيم ، نوح و . . . ) ؛ نمل ، 7 - 44 ( دربارهء موسى ، داوود و سليمان ) ؛ قصص ، 3 - 43 ( دربارهء موسى ) ، 76 - 82 ( دربارهء قارون ) ؛ عنكبوت ، 14 - 35 ( دربارهء نوح ، ابراهيم و لوط ) ؛ سبا ، 10 - 14 ، ( دربارهء داوود و سليمان ) ؛ ص ، 17 - 14 ( دربارهء داوود ، سليمان و ايوب ) ؛ ذاريات ، 24 - 37 ( دربارهء ابراهيم ) .
( 5 ) . محمد عبد الله دراز ، النبأ العظيم ، 156 - 157 .