هماهنگى با شكل اصلى خويش برخوردار است « 1 » ؛ همانگونه كه لوبلوا
Leblois
تأكيد مىكند :
امروزه قرآن ، تنها كتاب آسمانى است كه هيچگونه دگرگونى و تحريف ، در آن راه نيافته است « 2 » ؛ نيز همانگونه كه سر ويليام ماير ، پيش از اينها ، آشكارا گفته بود : مصحفى كه عثمان فراهم كرد ، به شيوهء تواتر ، دست به دست گشت تا امروز بىهيچ دگرگونى به دست ما رسيد ، و با چنان دقت و مراقبتى پاسدارى شد كه هيچگونه دگرگونى قابل يادآورى ، در آن رخنه نكرد . بلكه مىتوانيم بگوييم هيچگونه تغييرى در نسخههاى بىشمار و پراكندهء قرآن در جاىجاى جهان گستردهء اسلام راه نيافته است ، و قرآن همهء فرقههاى گوناگون و حتى فرق هم ستيز اسلام ، بىكم و كاست يكى و يگانه است . و اين همرايى و همراهى فرقههاى گوناگون ، تا امروز در به كارگيرى يك قرآن يگانه ، خود ، استوارترين گواه است بر درستى و استوارى قرآنى كه اينك در دست ماست . « 3 »
از همهء آنچه گذشت آشكار مىشود نادرستى پندار كسانى كه مىگويند قرآن تا روزگار عثمان گردآورى نشده بود . « 4 » زيرا همانگونه كه گفتيم ، قرآن پيش از وفات پيامبر ( ص ) ، هم در حافظهء اصحاب و هم در دستنوشتههايى - اگرچه پراكنده - ثبت شده بود . و اين دستنوشتههاى پراكنده ، در روزگار ابوبكر در مصحفى يگانه گرد آمد ، و اين مصحف نزد ابوبكر و سپس عمر و پس از او ، حفصه ، دختر عمر ، نگهدارى شد « 5 » ؛ و در روزگار عثمان ، با مشورت و همرايى بزرگان صحابه ، از روى آن چند نسخهء ديگر بازنويسى و به بومهاى ديگر فرستاده شد . امام على ( ع ) نيز به اين كار بزرگ خرسند بود و آن را مىستود . « 6 »
هامش
( 1 ) .T . Noeldeke , op - cit , p .93 .
( 2 ) . مدخل الى القرآن الكريم ، 40 ؛ نيز :Leblois , op - cit( 3 ) . محمد عبد الله دراز ، همان ، 40 ؛ نيز :B . St . Hilaire , Mahomet et le Coran , p . 33 ; W . Muir , The Life of Mohammad .( 4 ) . عبد المنعم ماجد ، پيشين ، 18 ؛ نيز :A . Guillaume , Islam , pp . 55 - 95( 5 ) . فضائل القرآن ، 15 ؛ ابن ابى داوود ، 5 ؛ مقدمتان فى علوم القرآن ، 23 ؛ البرهان ، 1 / 59 .
( 6 ) . روايتى نيز هست ، كه فضل تقدم در جمعآورى قرآن را به حضرت على ( ع ) نسبت مىدهد ، اشعث از ابن سيرين گزارش كرده است كه چون پيامبر ( ص ) از دنيا رفت ، على ( ع ) سوگند ياد كرد تا زمانى كه قرآن را در مصحفى گرد نكند ، جز براى نماز جمعه ردا نپوشد ، و اين كار را نيز كرد ، ابوبكر بعد از چند روز به دو پيام فرستاد كه آيا از اميرى من ناخرسندى ؟ پاسخ داد : نه به خدا ! جز اينكه سوگند خوردهام جز براى نماز جمعه ردا نپوشم ، پس بيعت كرد و بازگشت . ابن ابى داوود مىگويد : در اين روايت ، جز اشعث كسى واژهء مصحف را نياورده . ديگران از « جمع قرآن » سخن گفتهاند و مقصود از جمع « تمام كردن حفظ » است ، به كسى كه قرآن را