مكيان درآويزند ، به ويژه كه در همان گيرودار يمنىها از ايرانيان يارى خواستند و چيزى نگذشت كه به يارى آنان براى هميشه - اگر خدا بخواهد - حبشيان را از سرزمين خويش بيرون راندند . و از اينجاست كه مىبينيم به هنگام برانگيخته شدن پيامبر بزرگوار اسلام ( ص ) ، پيوند ميان حبشيان و مكيان پيوندى نيكو بوده است ، و چنان كه مىدانيم پيامبر ( ص ) نيز با نجاشى « 1 » پيوندى نيكو داشته است . به هر حال ، نجاشى ، هم مسلمانان مهاجرى را كه از آزار قريشيان به حبشه پناه برده بودند ، گرامى داشت و پناه داد ، و هم قريشيانى را كه براى بازگرداندن مهاجران به حبشه رفته بودند ، به نيكويى پذيرفت . « 2 »
در پايان گفتنى است كه دربارهء تاريخ حملهء ابرهه ميان تاريخنگاران اختلاف است : كسانى آن را سال 552 م « 3 » گفتهاند و كسانى ديگر سال 563 م « 4 » و اين هر دو رأى با آنچه مشهور است كه اين حمله در سال 570 يا 571 م بوده است ، سازگار نيست . ما نيز همين سال 571 م را درستتر مىدانيم ، زيرا عام الفيل ، سال زاد پيامبر ( ص ) نيز هست « 5 » ، و زادروز پيامبر ( ص ) ، چنان كه پژوهشهاى « محمود پاشا فلكى » « 6 » آشكار مىكند ، 20 آوريل سال 571 م بوده است . « 7 »
هامش
( 1 ) . اين نجاشى را مورخان مسلمان « عم اصحمه » دانستهاند و مورخان امروزى « ارماح دوم » يا « ارمحه » گفتهاند و « عم اصحمه » را تنها فرمانرواى يكى از استانهاى حبشه پنداشتهاند .
( 2 ) . ابن هشام ، 1 / 321 - 341 ؛ ابن سعد ، الطبقات الكبرى ، 1 / 136 - 139 ؛ ابن اثير ، 2 / 76 - 82 ؛ تاريخ طبرى ، 2 / 328 - 335 ؛ زاد المعاد 2 / 75 ؛ احمد ابراهيم شريف ، همان ، 159 ؛ عبدالمجيد عابدين ، همان ، 71 - 81 ؛ رحلة صادق باشا المؤيد الى الحبشه ، ترجمهء رفيق العظم ، 186 ؛ نيز :De Lacy O'Leary , op - cit , p .184 ؛E . N . W . Budge , A History of Ethiopia , Nubia And Abyssinia , I , London ,1938 ،pp .137 ، 270 - 71 .
( 3 ) .Le Museon ,1965 ، 3 - 4 ،pp .427 - 28 .
( 4 ) . جواد على ، 3 / 496 ؛ نيز :Le Museon ,1965 ، 3 - 4 ،p .427 .
( 5 ) . تفسير قرطبى ، 20 / 194 - 195 ؛ تفسير آلوسى ، 30 / 233 .
( 6 ) . محمود پاشا فلكى ، التقويم العربى قبل الاسلام و تاريخ ميلاد الرسول و هجرته ، قاهره ، 1969 ، ص 33 - 44 .
( 7 ) . بنگريد به بررسىهايى كه پيشتر دربارهء زادروز پيامبر ( ص ) داشتيم .