خواهيم يافت ، عربهايى كه پس از نفوذ يهوديان در ميان آنان و با تحريك و تبليغ آنان ، دين يهودى گرفتهاند .
بارى ، گسترش يهودىگرى در يمن ، چه بدان روزگاران كهن باز گردد ؛ و چه به روزگار « اب كرب اسعد » ( 400 - 415 ميلادى ) « 1 » - كه به گزارش مورخان در داستانى بلند ، هم خود دين يهودى گرفت و هم حميريان را به پذيرش اين دين واداشت « 2 » - ؛ و چه به روزگار يهودى شدن ذونواس - خواه به اين انگيزه كه با دينى آسمانى روياروى دين آسمانى ديگرى بايستد و اگر چنين باشد كار او پيش از هر چيز برخاسته از گرايشهاى نژادپرستانهء او خواهد بود و گوياى اينكه او وجود همميهنان مسيحى خويش را برنمىتابيده است ، زيرا با ديدن آنان خاطرهء تلخ روزگارانى را به ياد مىآورده كه دشمنان مسيحى ، يعنى حبشيان ، بر سرزمين او فرمان مىراندهاند « 3 » - ، و خواه از اين رو كه - بر پايهء روايتى از ابن عبرى - وى در اصل از مردم حيره بوده و تبارى يهودى داشته است ، و چنان كه گفتهاند : مادرش زنى يهودى از مردم « نصيبين » بوده كه به اسيرى گرفته مىشود و سپس پدرش او را به همسرى مىگيرد و ذونواس از او زاده مىشود . و بدين ترتيب وى يك يهودى آمده از حيره به يمن است « 4 » ، و خواه به اين انگيزه كه مىخواسته با يهودى شدن ، خود و دولتش را از دستاندازى دولتهاى تواناى آن روزگار پاس دارد - زيرا در آن روزگار يهوديان از دولتى سياسى برخوردار نبودند ولى مسيحيان پشتوانهاى چون دولت روم شرقى داشتند كه چشم طمع به يمن نيز دوخته بود « 5 » - اينها همه چيزهايى هستند كه اينك جاى نقد و بررسى آنها نيست ؛ آنچه در اينجا بيشتر به كار
هامش
( 1 ) . كسانى روزگار او را سالهاى 385 - 420 م . دانستهاند و كسانى نيز سالهاى 378 - 415 م . و به گفتهء برخى فرمانروايى او تا 430 م . ادامه داشته است . بنگريد به : جواد على ، 2 / 571 ؛ فريتر ، هومل ، همان ، 108 ؛ نيز :D . Nielsen , op - cit , p .104 ؛J . B . Philby , Note on the last kings of Saba , p .269 ؛The Background of Islam , pp .116 ، 143 .
( 2 ) . ابن كثير ، 2 / 163 - 167 ؛ تفسير ابن كثير ، 4 / 142 ؛ ازرقى ، 1 / 132 - 134 ؛ تفسير طبرى ، 25 / 128 - 129 ؛ تفسير خازن ، 4 / 115 - 117 ؛ تفسير قرطبى ، 16 / 145 - 146 ؛ تفسير بيضاوى ، 2 / 376 - 377 ؛ بلوغ الارب ، 2 / 170 ، 240 - 241 ؛ مروج الذهب ، 1 / 82 ؛ يعقوبى ، 1 / 197 - 198 ؛ العقد الثمين ، 1 / 71 ؛ ابن خلدون ، 2 / 52 ؛ المعارف ، 275 - 276 .
( 3 ) .P . K . Hitti , op - cit , p .62 .
( 4 ) . جواد على ، 2 / 593 ؛ بسنجيد با : الاكليل همدانى ، 2 / 63 .
( 5 ) . اسرائيل ولفنسون ، همان ، 36 .