آسيب زدن به سدّ مآرب به آن سوى تاختند ، اما قبيلهء « حملان » كه پاسدارى سد به آنان واگذاشته شده بود ، توانستند جلوى روميان را بگيرند و نگذارند به سد آسيبى برسد . برخى نيز گفتهاند : پادشاه حضرموت براى اينكه آسيب سختى به سبائيان برساند ، روميان را به حمله و هجوم و ويرانى سد برانگيخت ، زيرا سد ، ستون مهرههاى اقتصاد سبائيان و به ويژه مردم مآرب بود . « 1 »
نيز نشانههايى وجود دارد بر اينكه در روزگار پادشاه « شمربهرعش » شكستى در سد پديد آمد و او توانست آن را تعمير و ترميم نمايد . « 2 »
به هر رو ، از سنگنوشتهاى ديگر ( جام 671 ) و آنچه كه كار گروهى از بزرگان بيت ريمان و خانان قبيلهء سمعى است و نشانگر سپاس آنان از خداى « موقاه » كه آنان را يارى داده بود تا به فرمان دو پادشاه « ثاران يهنعم » و « مكليكرب يأمن « 3 » » ، سد را اصلاح و ترميم كنند ، برمىآيد كه نشانههاى شكست در ديوارهها ، ستونها ، آبگيرها و كانالهاى سد ، در ميانهء « حبابض » و « رحبتن » پديد آمده است و مردم ياد شده به خوبى از عهدهء ترميم خرابى ديوارهها برآمدهاند . « 4 »
نيز سنگنوشتهء مهم ديگرى ( گلازر 554 « 5 » ) در دست است كه از شكست سد در روزگار « شرحبيل يعفر » ( 425 - 455 م . « 6 » ) و ترميم و بازسازى آن به دست او حكايت مىكند . در اين سنگنوشته مىخوانيم : شرحبيل يعفر پسر ابوكرب اسعد ، پادشاه سبأ و ذى ريدان و حضرموت و يمنت و عربهايى كه در بلندىها و پستىها زندگى مىكنند ، در « عبرن » و نزديكىهاى « رحب » شكستگىهاى سد را ترميم و بازسازى كرد ، نيز بخشهايى از آن را تا « طمحن »
هامش
( 1 ) .H . Von Wissmann and M . Hofner , op - cit , p .38 .
( 2 ) . جواد على ، 7 / 210 .
( 3 ) . به گفتهء « وون ويسمن » ، « ثاران يهنعم » همراه پدرش « دمار على يهبر » در سالهاى 345 - 350 يا 360 ميلادى ، سپس همراه پدرش « ملكيكرب يهأمن » فرمانروا بوده است . سپس « ملكيكرب » با دو پسرش « اب كرب اسعد » و « ذرأ امرايمن » ، سپس « اب كرب اسعد » با پسرش « حسن يهأمن » در حوالى سال 400 ميلادى فرمانروا بودهاند . بنگريد به :Le Museon ,1964 ، 3 - 4 ،pp. 490 - 498 ؛Oriens Antiques , III ,1964 ،p. 80 .
( 4 ) .Le Museon ,1964 ، 3 - 4 ،pp. 491 - 498 ؛A . Jamme , op - cit , p .176 .
( 5 ) .E . Glaser ,"Zwei Inschriften uber den Dammbruch von Marib" ،MVG , II ,1897 ،p .372 ؛LE Museon ,1964 ، 3 - 4 ،p. 493 ؛A . Sprenger , Die Alte Geographie Arabiens . p .13 .
( 6 ) .J . B , Philby , op - cit , p .134 بسنجيد با « فريتز هومل » كه 420 - 455 ميلادى گفته است . بنگريد به :D . Nielson , op - cit , p .104 ؛Philby , Arabian Highlands , p .460 .