مىبرد ، در سينا پدر زنش نزد او آمد و خيرخواهانه او را در ادارهء كارهاى اسرائيليان راه نمود ، كه به گفتهء تورات اگر موسى را وامىگذاشت بيم آن بود كه كار اسرائيليان به تباهى و هرج و مرج بكشد . زيرا موسى مىخواست خود به تنهايى همهء كارهاى آنان را سر و سامان بدهد و اين شيوهء درستى نبود ، و رسيدگى به همهء كارهاى آن جماعت انبوه و پرشمار كار يك نفر نبود . از اينرو ، يثرون ، كاهن مدين ، به او پيشنهاد كرد كه آنها را هزار هزار ، صد صد ، پنجاه پنجاه و ده ده دستهبندى كند و بر هر دسته سرپرستى شايسته بگمارد تا كارها را خود سروسامان دهند و تنها كارهاى بزرگ را پيش موسى آورند . و با اين شيوه بود كه موسى توانست به خوبى از عهدهء سرپرستى آنان برآيد و آنان را به سلامت به سرزمين مبارك برساند . « 1 »
از سوى ديگر يثرون - كه به گمان بسيار همان شعيب ، پيامبر عربى مدين مىنمايد - [ به گفتهء تورات ] براى خدا قربانىها مىكرد و در اين كار ، موسى ، هارون و بزرگان بنىاسرائيل نيز از او پيروى مىكردند . « 2 » و از اينها برمىآيد كه شعيب - چنان كه استاد عقاد گفته است - در عقيدهء توحيدى بر موسى پيشى داشته و تبليغ شريعت و آيين داورى در ميان مردم را او به موسى آموخته است . از اينرو ، عبرانيان نه آموزگاران ، كه شاگردان اين پيامبر عربى بودهاند . « 3 »
و آنگاه كه بنى اسرائيل در جنوب فلسطين [ به سوى زمين مبارك ] پيش مىرفتند ، موسى از ترس اينكه مبادا مردمش در بيابان « تيه » گم شوند و هرگز به سرزمين مبارك نرسند ، برادر زن خويش را - و شگفتا كه برادر زن او در اينجا ، حوبات پسر رعوئيل است - نمايندهء خويش ساخت و به او كه مىخواست نزد قوم خويش بازگردد ، گفت : « از پيش ما مرو ، كه تو چون راههاى بيابان را خوب مىشناسى ، مىتوانى چشم ( راهنما ) ما باشى » . « 4 » بدينگونه چنان كه ديديم مديانىها و اسرائيلىها با هم پيوند و ارتباطى نيكو داشتند ، اما اين پيوند چنين نماند و به تيرگى كشيد و چنان شد كه به گفتهء تورات « 5 » ، بزرگان مدين در دشمنى با بنى اسرائيل با پادشاه موآب « 6 » « بالاق بن صفور » پيمان بستند . نيز در سفر اعداد تورات مىخوانيم كه خداوند
هامش
( 1 ) . سفر خروج ، 18 : 13 - 27 ؛ نيز بنگريد به : حسين ذوالفقار ، المجلة ، جولاى 1970 ، 9 .
( 2 ) . سفر خروج ، 18 : 20 .
( 3 ) . عقاد ، همان ، 80 ، ابن خلدون ، 2 / 43 ، 84 .
( 4 ) . سفر اعداد ، 10 : 29 - 33 .
( 5 ) . همان ، 22 : 4 ، 7 .
( 6 ) . موآبيان كه زاد و رودهاى موآب پسر لوطاند ( سفر پيدايش ، 19 : 37 ) ، از راه همين لوط كه پسر برادر ابراهيم است با عبرانيان خويشى و پيوند دارند . چنان كه مادر بزرگ داوود نيز از همين موآبيان است ( راعوث ،