بارى ، مدين در گذرگاه چنين راه بازرگانى مهمى جاى داشت و از اينرو به آفت و آسيب همهء شهرهايى كه بر سر راههاى بازرگانى جاى دارند ، دچار بود . آفت و آسيبهايى چون احتكار ، كمفروشى ، پايين آوردن بهاى خريد ، بالا بردن بهاى فروش و ديگر حقهها و فريب كارىهاى بازارى و بازرگانى . و از اينجاست كه قرآن كريم بر همين شيوههاى نارواى آنان انگشت نهاد و شعيب ( ع ) را فرستاد تا آنان را از احتكار و كمفروشى و ديگر حقهها و آفتهاى بازرگانى زنهار دهد و باز دارد « 1 » ، و از اينجاست كه شعيب نيز در رهنمودهاى خويش به آنان ، بيش از هر چيز بر اين پاى مىفشرد كه ترازوها را راست داريد و پيمانهها را كم مگيريد و در خريد و فروش ، داد و درستى پيشه كنيد . از قرآن بشنويم : « به مديانيان ، برادرشان شعيب را [ گماشتيم و او به آنان ] گفت : اى مردم ! خدا را بپرستيد كه جز او خدايى نداريد و پيمانهها و ترازوها را كم مگيريد كه من شما را سرمايهدار و در آسايش و آسانى مىبينم و بر شما از كيفر آن روز فراگير بيم دارم . اى مردم ! دادورانه ، پيمانهها و ترازوها را پر و پيمان دهيد و كالاهاى مردم را كم مدهيد و كم مگيريد و در اين زمين تباهى و فساد نكنيد » « 2 » ؛ « ياران أيكه ، پيامبران ما را دروغزن شمردند ، آنگاه كه شعيب بدانان گفت : آيا پروا نمىكنيد ؛ من فرستادهء امين خدا براى شمايم . پروا كنيد و خدا را پاس داريد و مرا فرمان ببريد ، و من مزدى از شما نمىخواهم . مزد من بر كسى جز پروردگار جهانيان نيست ، پيمانهها را درست و پر و پيمان دهيد و از كمفرشان و كاهندگان و كمگيران مباشيد و كالاها را با ترازوهاى راست و درست برسنجيد و كالاهاى مردم را كم مدهيد و كم مگيريد و در اين زمين فساد و تباهى مكنيد » . « 3 »
هامش
القديمة فى شمال غربى الجزيرة العربية » ، مجلة الدارة ، ش 1 ، ص 78 ؛ نيز :A . Amer ,"The Ancient Trans - Penin sular Routes of Arabia", Le Cairo ,1925 ،pp. 126 - 140 .
( 1 ) . عباس ، محمود عقاد ، مطلع النور ، 93 - 94 ؛ تفسير روح المعانى ، 8 / 176 - 177 ؛ تفسير المنار ، 8 / 525 - 526 ؛ تفسير طبرى ، 12 / 554 - 555 .
( 2 ) .« وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ وَ لا تَنْقُصُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ إِنِّي أَراكُمْ بِخَيْرٍ وَ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ عَذابَ يَوْمٍ مُحِيطٍ * وَ يا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِكْيالَ وَ الْمِيزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ »( سورهء هود ، آيات 84 - 85 ) .
( 3 ) .« كَذَّبَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ * إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَ لا تَتَّقُونَ * إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ * فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ * وَ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِيَ إِلَّا عَلى رَبِّ الْعالَمِينَ * أَوْفُوا الْكَيْلَ وَ لا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ * وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ * وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ »( سورهء شعراء ، آيات 176 - 183 و سورهء اعراف ، آيهء 85 ؛ نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 12 / 554 - 556 .