او را از عمالقه مىشمرد - و از عمالقه نيست - و نظر سوم ، او را با يهوديان پيوندى نزديك مىدهد كه « عابر » چنان كه در تورات آمده « 1 » ، نياى يهوديان است . « 2 » افزون بر اين ، نشت و نفوذ اسرائيليات در اين نظر آشكار است . دربارهء مدفن او نيز داستان همين است و چندين نظر گفته شده است : يك گزارش آن را در دمشق مىداند . « 3 » و چنين مىنمايد كه اين گزارش هم از نظر پيش گفتهاى كه « ارم » را با « ارام » پيوند داده بود و هم از فضا و فرهنگ سياسى روزگارى كه اين گزارش نوشته شده است اثر پذيرفته باشد ، زيرا اينان گور هود ( ع ) را در مسجد اموى دمشق گفتهاند . حتى برخى از آنان بر ايناند كه ديوار پيشين مسجد را هود ساخته بوده است و اينها همه اثرپذيرفته از اسرائيلياتى است كه در روزگار امويان برساخته بودند تا شام را - كه پايگاه امويان بود - بر ديگر سرزمينهاى اسلامى برترى دهند و تا آنجا پيش روند كه دمشق را يكى از چهار شهرى بدانند كه به پندار آنان از شهرهاى بهشتاند . « 4 »
نيز دور نيست كه اينگونه گزارشها برساخته و يادگار روزگارى باشد كه عبدالله بن زبير در مسجد الحرام در مكه پناه گرفته بود و حجازيان كه عبدالله بن زبير در ميان آنان بود ، با امويان در دشمنى و كينه بودند ، از اينرو امويان آنگونه گزارشها را برساختند تا جايگاه مسجد دمشق را در برابر مسجدالحرام بيفزايد . « 5 » نيز دور نيست كه اينگونه گزارشها دربارهء مسجد اموى ، پىآمد اين باشد كه اين مسجد نخست كليسايى بوده كه گورهاى برخى از قدّيسان دمشق در آن جاى داشته و چون به مسجد تبديل شده است آن گورها نيز ، در اثر عواطف مردمى ، گورهاى پيامبران خدا وانمود شدهاند . « 6 » و در اينجا ، سياست نقش خويش را به
هامش
المعارف ، 16 ؛ قلقشندى ، نهاية الارب ، 329 ؛ ابن حبيب ، المحبر ، 385 ؛ تفسير المنار ، 8 / 495 - 497 ؛ تاريخ الخميس ، 84 ؛ الاكليل 1 / 78 ؛ عبدالوهاب نجار ، همان ، 49 .
( 1 ) . سفر پيدايش ، 10 : 1 ، 21 .
( 2 ) . بنگريد به پيوند واژهء « عبرى » با « عابر » در كتاب مؤلف اسرائيل ، 1 - 6 .
( 3 ) . ابن كثير ، 1 / 130 ؛ روح المعانى ، 8 / 161 ؛ رحلة ابن بطوطه ، 1 / 205 ، 2 / 203 ؛ ياقوت ، 1 / 156 ، 2 / 463 - 465 ؛ جواد على ، 1 / 313 .
( 4 ) . ابن حجر ، فتح البارى ، 13 / 69 ؛ روح المعانى ، 30 / 123 ؛ تاريخ ابن عساكر ، 1 / 14 ، 57 ؛ نيز بنگريد به :
اضواء على السنة المحمدية ، صص 129 - 135 ، 170 - 172 .
( 5 ) . عبدالمنعم ماجد ، 2 / 79 - 91 ؛ ابن اثير ، 3 / 265 - 316 ؛ ازرقى ، 1 / 196 - 200 ؛ التنبيه و الاشراف ، صص 402 - 404 ؛ الاخبار الطوال ، 260 .
( 6 ) . جواد على ، 1 / 313 .