خاورپژوهان شتابزده و بىدليل عاد و ثمود و رويدادهاى گفته شده دربارهء آنان را بىپايه و گزافه شمردهاند و پشتوانهء آنان نيز اين بوده است كه از كسى كه چيزى را انكار مىكند و گزافه و بىپايه مىشمارد ، دليل نمىخواهند . اما ديرى نپاييد كه دريافند نامهاى عاد
Oditae
و ثمود
Thamudida
، هر دو در تاريخ بطلميوس آمده است . نيز نام عاد را در نوشتههاى يونانى همراه با نام « ارم » در ساخت « أدراميت »
Adramitae
ديدند و اين خود نشانه و پشتوانهاى بود بر درستى سخن قرآن كه « عاد » را با « ارم ذات العماد » « 1 » همراه آورده است .
اما مورخان مسلمان كارشان از خاورپژوهان نيز شگفتتر است ، زيرا با اينكه داستان عاد ، چنان كه گفتيم ، داستانى تنها قرآنى است ، كوشيدهاند ، تا آن را با تورات پيوند زنند و پارهاى از نامهاى آمده در تورات را با آن همآهنگ سازند . مثلا كسانى گفتهاند : عاد همان « هدورام » است كه در تورات آمده است « 2 » ، و چه بسا پشتوانهء آنان اين باشد كه نام عاد در نوشتههاى عبرى با « ارم » همراه آمده است . و در پارهاى از قرائتها در آيهء « الم تر كيف فعل ربّك بعاد ارم ذات العماد » « 3 » عاد به ارم افزوده شده و با ساختهاى گوناگون « عاد ارم » ، « عاد ارم » ، « عاد ارم » ، « عاد ارم » ، « عاد ارم » ، « عاد ارم » و . . . خوانده شده است . « 4 » چنان كه در برخى ديگر « ارم » به « ذات عماد » افزوده شده است و همانندى گفتارى ميان « عاد ارم » - به ويژه پارهاى از قرائتهاى ياد شده - و « هدورام » آنچنان آشكار هست كه آن دو را به هم نزديك يا يكسان شمارد . تورات « هدرام » ياد شده را از تبار « يقطان » ( همان قحطان در گزارشهاى عربى ) مىشمارد و اين با گزارشهايى كه در دست داريم نمىخواند . جرجى زيدان اين ناهمخوانى را چنين توجيه كرده كه نويسندهء سفر پيدايش تورات ، از آنجا كه قبيلهء « هدورام » در يمن زندگى مىكنند ، آنها را از تبار قحطان شمرده است . زيرا بر پايهء گزارشهايى ، عاديان در احقاف ميان حضرموت و يمن مىزيستهاند - چيزى كه به زودى آن را نادرست خواهيم شمرد - و يا چون مىخواسته قبيلههايى را كه در يمن مىزيستهاند بشمارد - و از ديد او همهء آن قبيلهها از
هامش
( 1 ) . عقاد ، مطلع النور ، 61 .
( 2 ) . تورات ، سفر پيدايش ، 10 : 27 ؛ اوّل تواريخ ايام ، 1 : 21 ؛ نيز بنگريد به : الاكليل ، 80 / 162 ؛ جواد على ، 1 / 300 .
( 3 ) . سورهء فجر ، آيهء 6 - 7 .
( 4 ) . اين قرائتهاى گوناگون را از كتاب معجم القراءات القرآنية ، 8 / 137 تأليف مشترك دكتر احمد مختار عمر و دكتر عبدالعال سالم مكرم ، آوردهايم . ( مترجم ) .