بدينگونه ريشههاى بتپرستى در دلهاى آنان پايدار ماند ، حتى پس از آن كه خداوند دريا را براى آنان شكافت و به سلامت به خشكيشان رساند « 1 » ؛ و پس از آن كه از آسمان منّ و سلوى برايشان فرستاد ؛ و حتى پس از آن كه از موسى آب خواستند و او عصا بر سنگ زد و از آن سنگ دوازده چشمه برجوشيد ، براى هر گروهى چشمهاى « 2 » ؛ و حتى پس از آن كه دين آسمانيشان آنان را از پرستش بتها پرهيز و زنهار داد . آرى پس از همهء اينها بود كه آنها چه زود از راه راست روى گرداندند و به خداى يگانه پشت كردند و كفر ورزيدند ، و به گزارش تورات : « گوسالهاى زرين ساختند و سجدهاش كردند و برايش قربانى كشتند و گفتند : اى اسرائيل اين خدايان تو مىباشند كه تو را از مصر بيرون آوردند . « 3 » »
در روزگار يوشع نيز يهوديان از اين ديدگاه ، بهتر از روزگار موسى نبودند « 4 » ؛ گذشته از اين كه نشان آشكار روزگار داوران ، بىدينى و بتپرستى بود « 5 » ؛ و افزون بر اين كه هر چند يك بار گوسالهپرستى ميان بنىاسرائيل از نو رواج مىيافت ، تا آنجا كه چون به دو مملكت بخش شدند ، پادشاهان اسرائيل در كنار دين يهوه ، دينهاى مشركانهء ديگرى درآوردند و گوسالههايى زرين ساختند و آنها را در معبد گونههايى جاى دادند « 6 » ، آنگونه كه « يربعام » اول ( 922 - 901 ق . م . ) در دو شهر « دان » و « بيت ايل » ، دو گوساله ساخت تا مردم بدانان روى آورند و به اورشليم نروند « 7 » ، و همانگونه كه « آخاب » ( 869 - 850 ق . م . ) براى بت « بعل » معبدى بنا كرد « 8 » [ و خويش آن را پرستيد و ديگران را نيز به پرستش آن واداشت ، بت و بتخانه و بتپرستى در ميان يهوديان همچنان گسترده بود تا آن كه ] به گزارش تورات « حزقيا » ( 715 - 687 ق . م . ) ناگزير شد بتخانه را ويران كند ، بتها را بشكند و مار برنجينى را كه موسى
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 50 ؛ يونس ، آيهء 91 - 92 ؛ طه ، آيهء 77 ؛ الشعراء ، آيهء 61 - 68 .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 60 - 61 ؛ اعراف ، آيهء 161 ؛ طه ، آيهء 80 - 81 .
( 3 ) . سفر خروج ، 32 : 8 .
( 4 ) . سفر يوشع ، 24 : 14 - 23 .
( 5 ) . سفر داوران ، 2 : 8 - 23 ، 3 : 5 - 9 ، 2 : 19 ، 4 : 1 ، 6 : 25 ، 28 ، 30 ، 8 : 24 - 27 ، 9 : 33 ، 10 : 6 ، 13 ، 16 ، 13 : 1 ، 17 : 4 - 13 ، 18 : 17 ، 24 ، 30 و سفر صموئيل ، 3 و 4 .
( 6 ) . اوّل صموئيل ، 15 : 23 ، 29 : 13 ؛ اول پادشاهان ، 11 : 4 - 8 ، 32 ، 14 : 23 ، 32 ، 15 : 3 ، 12 ؛ دوم پادشاهان ، 8 : 26 ، 21 : 11 - 12 ، 23 : 10 ، 24 : 8 - 21 ، 25 : 14 - 16 ، 20 ، 14 : 4 ، 16 : 3 - 4 ، 28 : 2 - 4 ، 6 ، 23 : 25 ، 2 : 2 - 16 ، 21 : 21 ، 22 : 7 ، 23 : 4 - 26 ، 37 ، 24 : 2 - 3 ؛ دوم تواريخ ايام ، 33 : 2 - 11 ، 34 : 3 - 7 ، 26 : 12 - 17 ؛ حزقيال ، 14 : 22 - 23 .
( 7 ) . اول پادشاهان ، 12 : 26 - 36 .
( 8 ) . همان ، 16 : 31 - 33 .