و قرآن كريم در آيات 41 - 48 از سورهء مريم - كه پيش از اين نيز به آنها اشارتى داشتيم - براى ما گزارش مىكند كه ابراهيم چگونه دعوت خويش را با فراخوانى پدر به توحيد و دينورزى آغاز كرد و پدر چگونه ، نه تنها دعوت او را نپذيرفت ، كه به او هشدار نيز داد كه اگر از اين شيوه دست برندارد ، او را سنگسار خواهد كرد و مدتى از او دورى خواهد گزيد ، و چگونه ابراهيم از روى ادب و احترام براى پدر آمرزش خواست و پذيرش و پاسخ دعايش را به انتظار نشست .
ابراهيم همهء كوشش خويش را به كار مىبرد تا قوم خويش را از بتپرستى برهاند و به يكتاپرستى و دينورزى بكشاند ، اما قوم او هر روز بر سركشى و گمراهى خويش بيشتر پاى مىفشردند ، تا كار بدان جا رسيد كه ابراهيم ناگزير شد از در ديگرى درآيد و دست به آزمونى تازه بزند : شكستن بتها بجز بت بزرگ . و با اين شيوه ، مردم خويش را با پديدهاى انديشه برانگيز و بيدار كننده ، روياروى سازد ، به اين اميد كه ديدن پيكرههاى درهم شكستهء بتها آنان را به اين انديشه رساند كه اينان نمىتوانند سودى به خويش رسانند و زيانى اينچنين را از خويش دور كنند ، چگونه مىتوانند به ديگران سود و زيانى رسانند و با اين ناتوانى چگونه مىتوانند شايستهء پرستش باشند ، اما اذهان متحجّر آنان از اين آزمون نيز درسى جز اين نياموخت كه براى يارى بتها كار را بر ابراهيم سخت كنند و از در زور و خشونت درآيند ، و راهى جز اين نيافتند كه براى رهايى از تنگناى پيشآمده ، ابراهيم را به آتش افكنند . مىپنداشتند كه سوزاندن ابراهيم ، بهترين راه براى رهايى از تنگنايى است كه بدان درافتادهاند ، و سزاوارترين پاسخ است به كسى كه به آنان ناسزا گفته و بتهاشان را درهم كوبيده است ، بىآنكه يك بار بينديشند تا دليل را با دليل پاسخ گويند و اگر حق با ابراهيم است ، سخن او را پذيرا شوند ، و مگر شيوهء سياهدلان ، هميشه و همهجا ، اين نيست كه در برابر سخن حق و خيرخواهانهء روشندلان ، به چيزى جز زور و خشونت نينديشند ؟
براى آشكار شدن بيشتر ، آيات 51 تا 70 سورهء انبياء را با هم مىخوانيم : « بىگمان پيشاپيش به ابراهيم رشد و روشنبينى بهسزايى بخشيديم و به او [ و كار و بار او ] آگاه بوديم .
آنگاه كه به پدرش و قومش گفت : اين پيكرهها چيست كه به پرستش آنها پرداختهايد ؟ گفتند :
از اين رو كه پدران خويش را پرستش كنندگان آنها يافتيم . گفت : بىگمان هم شما و هم پدرانتان در گمراهى رسوايى بوديد گفتند : آيا برايمان حق آوردهاى يا تو نيز از بازيگرانى ؟
گفت : همانا كه پروردگار شما همان پروردگار آسمانها و زمين است ، همو كه آنها را پديد
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — صفحة 107
مساهمون: محمد بيومي مهران
ص١٠٧