مىبينيم فرمان اين جنگ را به « برخيا » ى يهودى نسبت مىدهند . گويا او از يهوديان فرمان داشته تا يهوديان را خوار سازد . « 1 » و شگفتى آنگاه بيشتر مىشود كه مىبينيم در تورات يهوديان از اين گزارشها نشانى نيست و روزگار عدنان و نبوكد نصر را فاصلهء دور و درازى از هم جدا ساخته است . « 2 »
و امّا دربارهء سليمان بن داوود ( ع ) : همهء منابع تاريخى از جمله تورات - به جز منابع عربى - بر ايناند كه گسترهء فرمانروايى آن بزرگوار ، فراتر از مرزهاى شناخته شدهء فلسطين نبوده است . « 3 » حتى تورات با همهء زيادهروىهايى كه به ويژه دربارهء پادشاهى سليمان دارد ، كشور اسرائيل را در گستردهترين و تواناترين روزگارانش از « دان » تا « بئوسبع » « 4 » مىداند كه همهء فلسطين را نيز فرا نمىگيرد .
و اما اسكندر مقدونى ( 336 - 323 ق . م ) - اگر مقصود همان ذوالقرنين باشد ، كه اين موضوع در هالهاى از شك است - گرچه از ميان چهار پادشاه ياد شده ، گسترهء فرمانروايىاش از همه بيشتر بوده است ، اما بىگمان فرمانرواى بر همهء زمين نبوده است ، همانگونه كه نه تنها مؤمن نبوده بلكه بر هر كجا دست مىيافته ، دم از خدايى نيز مىزده است . « 5 »
2 . دوگانگى گزارش دربارهء آگاهى آزر از ولادت پسرش ابراهيم - كه از سويى مىگويد : مادر ابراهيم ولادت پسر را از پدر پنهان داشت و از سوى ديگر مىگويد : پدر ابراهمى از پادشاه بر پسرش مىترسيد - آيا پرسشانگيز و شبههآميز نيست كه كدام يك از اين دو درست است ؟
3 . پافشارى منابع عربى بر پيشگويى ستارهبينان از ولادت چند پيامبر : ابراهيم ، موسى ، مسيح ( ع ) ، و به گمان برخى زردشت - كه كسانى او را پيامبر پارسايان مىپندارند - گرچه
هامش
( 1 ) . تاريخ طبرى ، 1 / 558 - 560 ؛ ابن اثير ، الكامل ، 1 / 270 - 272 ؛ مسعودى ، مروج الذهب ، 2 / 130 - 131 ؛ ياقوت ، معجم البلدان ، 3 / 328 - 331 ؛ همدانى ، الاكليل ، 2 / 286 .
( 2 ) . بنگريد به كتاب مؤلف بلاد العرب .
( 3 ) . بنگريد به مقالهء مؤلف « العرب و علاقاتهم الدوليّة فى العصور القديمة » ، مجلة كلية اللغة العربية و العلوم الاجتماعية ، شمارهء 6 ، 1976 ؛ عهد عتيق ، سفر اول پادشاهان ، 9 : 11 - 16 . نيز :J . Breasted , A History of Egypt , frome the Earleest times to Persian Conquest , p .529 ؛C . Rote , A Short History of the Jewish People , p .21 ؛H . G . Wells , A Short History of the Word , pp .76 - 77 ؛A . Lods , Israel , Frome its Beginnings to the Middle of the Eight Century , p .368 ؛H . R . Hall , The Ancient History of the Near East , p .433 ؛M . Noth , op - cit , pp .205 - 206 .
( 4 ) . عهد عتيق ، سفر داوران ، 2 : 1 ؛ اول صموئيل ، 3 : 20 ؛ دوم صموئيل ، 23 : 2 ؛ دوم تواريخ ايام ، 21 : 31 .
( 5 ) . و . و . تارن ، الاسكندر الاكبر ، ترجمهء زكى على ، 178 - 180 .