7 . به گزارش ابن نديم ، احمد بن عبد الله بن سلام ، تورات را درست و دقيق به عربى ترجمه كرده بود « 1 » ، اگر اين سخن درست باشد ، مىتوان گفت او با اين كار ، منبع سرشارى از روايتهاى بىپايهء اسرائيلى را در دسترس مفسران نهاد و كار را بر آنان آسان كرد . و از اين پس بود كه مفسران و مورخان در گزارش رويدادهاى پيش از اسلام ، از اين ترجمه - اگر به راستى وجود داشته - فراوان بهره بردند ؛ افزون بر اين كه خود آنان نيز چون مىخواستند گزارشهاى شگفتتر و شنيدنىترى از جزئيات رويدادى به دست دهند ، چيزهايى بر آن ترجمه مىافزودند . و آنچه آنان را بر اين ناروايىها گستاخ مىكرد ، يكى بازار نداشتن نقد و نقادى در روزگار آنان بود « 2 » ، و ديگرى ناآگاهى عربها از زبان عبرى كه نمىگذاشت آنها ترجمهء ياد شده تورات و نيز گزارشهاى يهوديان را ارزيابى كنند ، يهوديانى كه در درستى سخنان و باورهاشان اما و اگرهاى فراوانى وجود داشت ، تا آنجا كه خود يهوديان حلب و دمشق نيز سخنان آنان را ناروا مىشمردند و مىگفتند : آنها دين توحيدى يهود را درست پاس نداشتهاند . « 3 » افزون بر اينها ، چنان كه مىدانيم ترجمهء تورات كار دشوارى است كه يك نفر به تنهايى نمىتواند درست از پس آن برآيد ، تا چه رسد به اين كه ترجمهء دقيقى نيز از آن به دست دهد . به ويژه اگر مترجم كسى باشد از يهوديان سرزمينهاى عرب ، كه در دانش و آگاهى چندان از عربها پيش و بيش نبودند . از اين گذشته ، معروف است كه تورات در حدود سال 718 م به عربى ترجمه شد ، و بىگمان احمد بن عبد الله بن سلام ياد شده ، يكى از كسانى نبود كه بدان ترجمه دست زده بودند .
8 . آنچه عربهاى جاهلى از تورات مىدانستند ، چيزى نبود جز مشتى آگاهىهاى پراكنده و برساختهء آميخته به دروغ . از سوى ديگر ، عربها به همين آگاهىهاى بر ساختهء آميخته به دروغ ، كه در نزد علماى مسيحى و يهودى بود ، به چشم احترام مىنگريستند و همين ، نه تنها نمىگذاشت كه آنها را ارزيابى و نقّادى كنند ، بلكه به گزارش اكيد الفهرست ، و الطبقات ، حرص و ولع مسلمانان براى ترجمهء حرف به حرف اسفار تورات به زبان عربى ، كمتر از علماى يهود نسبت به روايت به ترجمهء حرف به حرف آن ، نبود . و همين امر ، زمينهاى مىشد تا داستانهاى
هامش
( 1 ) . ابن نديم ، الفهرست ، 32 .
( 2 ) . رمزى نعنانه ، همان ، 198 .
( 3 ) . اسرائيل ولفنسون ، تاريخ اليهود فى بلاد العرب ، 13 ؛ حسن ابراهيم ، تاريخ الاسلام السياسى ، 1 / 73 . نيز :D . S . Margoliouth , The Relations between Arabs and Israelites Prior to the Rise of Islam , p .60 ؛Greats , History of the Jews , vol . III , pp .51 - 57 .