( 1 )
320 پاسخ عمر
طب ، چون مأخذ پيش .
عمر در پاسخ وى نوشت :
آن دسته از كشاورزان كه در سرزمين خود مانده و به يارى دشمنان شما نپرداختهاند ، همين رفتارشان براى آنان پناه است . آنان كه گريخته و سپس به دست شما افتادهاند ، شما خود مىتوانيد دربارهء ايشان تصميم بگيريد .
( 2 )
321 - 322 نيز نامهء سعد به عمر ، دربارهء سرشمارى و پاسخ عمر به وى
طبرى ص 2467 .
سعد مردم پيرامون مدائن را گرد آورد و دستور داد كه آنها را بشمارند . آنان يكصد و سى و چند هزار تن بودند و ايشان نيز ( 1 ) سى و اندى هزار خانوار بودند كه ديد چون آنان را قسمت كند ، سهم هر خانوار ( مسلمان ) سه تن ( از مدائنيها ) مىشود . وى در اين باره به عمر نامه نوشت .
عمر در پاسخ وى نوشت :
كشاورزان را به حال خود گذار ؛ مگر كسى كه با تو نبرد كرده و يا از تو گريخته به دشمن روى آورده و سپس به دست تو گرفتار آمده باشد . دربارهء اينان ، همان رفتار را كه با كشاورزان پيش از ايشان به كار بستى ، در پيش گير . هنگامى كه پيرامون رفتار با گروهى ، فرمانى به تو مىدهم ، همان را دربارهء همانندان آن گروه نيز به كار گيريد .
1 . منظور از سى و اندى هزار خانوار ، مسلمانان هستند . متن طبرى چنين است : « و جمع سعد من وراء المدائن و أمر بالإحصاء فوجدهم بضعة و ثلثين و مائة ألف و وجدهم بضعة و ثلثين ألف أهل بيت و وجد قسمتهم ثلثة لكلّ رجل منهم بأهلهم » . - م .