قُلْ
بگو اى محمد صلى اللّه عليه و سلّم
يُحْيِيهَا الَّذِي
زنده گرداند آن را كسى كه بقدرت كامله
أَنْشَأَها
بيافريد او را
أَوَّلَ مَرَّةٍ
نخست بار و از عدم بوجود آورد
وَ هُوَ بِكُلِّ خَلْقٍ
و او به همه آفريدهها
عَلِيمٌ
داناست تفاصيل مخلوقات را مىداند و اجزاى اشخاص را در حال تفرق و تبدد مىشناسد و بر جمع و انضمام آن قادرست
الَّذِي جَعَلَ
آن خداى كه آفريد و پيدا كرد
لَكُمْ
براى شما
مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ
از درخت سبز
ناراً
آتشى
فَإِذا أَنْتُمْ
پس ناگاه شما
مِنْهُ
از ان درخت
تُوقِدُونَ
مىافروزيد آتش را در اغلب مواضع از باديه عرب دو درخت است مرخ و عفار شاخى از مرخ بر شاخى از عفار مىمالند آتش بيرون آيد حق سبحانه فرمود كه آنكه قادرست بر احداث آتش از درخت سبز كه درو ماهيت متضاده با جوهر نارست هر آئينه قادرست بر اعاده طراوت در چيزى كه تر و تازه بوده باشد و خشك شده
أَ وَ لَيْسَ
آيا نيست
الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ
آن كسى كه بيافريد آسمانها و زمينها را با بزرگى اجرام ايشان
بِقادِرٍ
توانا
عَلى أَنْ يَخْلُقَ
بر آنكه بيافريند
مِثْلَهُمْ
مانند ايشان را باجسام صغيره و اجرام حقير
بَلى
آرى هست قادر بر آن
وَ هُوَ الْخَلَّاقُ الْعَلِيمُ
و او است آفريننده بسيار خلق و دانا بكنه احوال مخلوقات
إِنَّما أَمْرُهُ
جز اين نيست كه شان او
إِذا أَرادَ
چون خواهد
شَيْئاً
آفريدن چيزى را
أَنْ يَقُولَ لَهُ
آن است كه گويد مر او را به حكم من
كُنْ
بباش
فَيَكُونُ
پس بباشد نزد بعضى تمثيل است مر تاثير قدرت را در مراد اللّه و بعضى گويند تاثير مر مراد اللّه بامر مطاع هر مطيعى را در حصول مأمور به بىامتناع و نزاع و در تفسير كبير گفته كه مراد ازين سخن سرعت نفاذ امرست در تكوين اشياء بر اسرع وجهى كه ممكن باشد نه تكلم بدين كلمه و گويند اين كلمه علامتى است كه چون ملائكه بشنوند دانند كه چيزى حادث خواهد بود بيت حرفيست كاف و نون ز طوامير ضلع او ز قاف تا بقاف بدين حرف گشته دال
فَسُبْحانَ الَّذِي
پس پاكى و بىعيبى آن كسى راست كه بىشبه
بِيَدِهِ
بدست اقتدار اوست
مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ
پادشاهى همه چيز
وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
و بسوى او بازگرديده خواهيد شد براى مكافات اعمال وعده دوستان است و وعيد دشمنان كه اينان را شديد العقاب است و آنان را طوبى لهم و حسن مآب .