إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ
اگر آشكارا كنيد صدقههاى خود را بوقت ادا كردن
فَنِعِمَّا هِيَ
پس نيكو چيزيست آنچه ديگران را بدان رغبت افتد و بر بخيلان حجت لازم شود و قلوب بيگانگان به آشنائى باهل حق ميل كند
وَ إِنْ تُخْفُوها
و اگر پنهان داريد صدقات خود را
وَ تُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ
و بدهيد آن را به درويشان در خفيه
فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ
پس آن اخفا بهترست مر شما را چه آن صدقه از آفت ريا و سمعه دور مىنمايد و درويش نيز از مذلت اخذ و بىناموسى محفوظ مىباشد بعضى از علما حكم اخفا را عام دارند در فرائض و نوافل چه صحابه رض در زمان حضرت رسالتپناه ص در اخفا مبالغه عظيم داشتند هم در نفقه فرض و هم در صدقه تطوع و جمعى برانند كه اخفا متعلق بنوافل است و در فرائض اظهار اولاست تا مظنه ترك زكات به كسى نبرند و ديگر دليل مسارعت است بامر حق سبحانه و تعالى و سبب رغبت توانگران ديگر مىشود به اداى زكات اما در تطوع بهر حال اخفا اولى باشد و از ابن عباس رض منقول است كه صدقه سر در تطوع افضل است از علانيه به هفتاد مرتبه و در حديث آمده كه صدقة السر تطفى غضب الرب و از كمال كرم الهيست كه در صدقه فرمود اگر اخفا كنيد شما را بهتر باشد
وَ يُكَفِّرُ عَنْكُمْ
و ما درگذرانيم از شما آنكه در صدقه فرمود و حفص يكفر مىخواند يعنى خداى درگذراند
مِنْ سَيِّئاتِكُمْ
بعضى از گناهان شما يعنى آنكه مظالم نبود
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ
و خدا بدانچه مىكنيد از ابداى صدقه و اخفاى آن
خَبِيرٌ
داناست آوردهاند كه انصار قبل از اسلام به جهت مصاهرت و رضاعى كه ميان ايشان و يهود ثابت بود بر ايشان نفقه مىكردند بعد از آنكه خلعت ايمان پوشيدند و از جام كلام سيد انام شربت معرفت نوشيدند آن نفقه كردن را بر جهودان كاره شمردند و چون صورت حال بر حضرت رسالتپناه ع عرض كردند اين آيه آمد كه
لَيْسَ عَلَيْكَ
نيست بر تو اى محمد
هُداهُمْ
راه نمودن يهود بهدايت توفيق بلكه بر تو هدايت دعوت است و بس
وَ لكِنَّ اللَّهَ
و ليكن خدا بعنايت خود
يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
راه مىنمايد بايمان هر كرا خواهد پس حضرت رسالتپناه ع فرمود كه تصدقوا على اهل الاديان و باتفاق علما اخراج صدقه در تطوع به غير مسلم جائز است
وَ ما تُنْفِقُوا
و آنچه نفقه مىكنيد
مِنْ خَيْرٍ
از مال
فَلِأَنْفُسِكُمْ
پس از براى نفسهاى خود مىكنيد و ثواب آن راجع به شماست خواه منفق عليه كافر باشد و خواه مسلمان بيت
گر او مىبرد پيش آتش سجود * تو واپس چرا مىبرى دست جود
خورش ده به كنجشك كبك و حمام * كه روزى درافتد هماى به دام
چو هر گوشه تير نياز افگنى * به ناگاه بينى كه صيدى كنى
وَ ما تُنْفِقُونَ
و نفقه نمىكنيد شما كه مؤمنانيد
إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ اللَّهِ
مگر براى طلب ثواب و خوشنودى خداى وجه بمعنى ثواب آمده است كما قال اللّه تعالى
وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ
و آنچه نفقه مىكنيد از مال خود
يُوَفَّ إِلَيْكُمْ
توفيه مزد آن مىكنند براى شما يعنى جزاى آن به تمامى بشما مىرسانند
وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ
و شما ستمديده نمىشويد يعنى از ثواب اعمال شما بستم چيزى كم نمىكنند .