وَ أَوْرَثَكُمْ
و ميراث داد شما را
أَرْضَهُمْ
زمين ايشان يعنى مزارع و حدائق
وَ دِيارَهُمْ
و سراهاى ايشان يعنى حصون و قلاع
وَ أَمْوالَهُمْ
و مالهاى ايشان يعنى نقود و امتعه و مواشى
وَ أَرْضاً لَمْ تَطَؤُها
و بشما داد زمينى را كه نهرفتهايد در ان يا مالك آن نبودهايد مراد خيبر است يا ديار روم يا ممالك فارس و گفتهاند هر زمينى كه به حوزه اهل اسلام درآيد تا قيامت درين خبر داخل است
وَ كانَ اللَّهُ
و هست خداى تعالى
عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً
بر همه چيزى توانا پس قادر باشد بر فتح بلاد و تسخير آن به ملازمان سيد عباد عليه الصلاة و السلام بيت
لشكر عزم ترا فتح و ظفر همراه است * لا جرم هر نفس اقليم دگر مىگيرد
ارباب سير برانند كه در سال تاسع از هجرت سيّد عالم صلى اللّه عليه و سلّم از ازواج طاهرات هجرت نمود و سوگند خورد كه يك ماه با ايشان مخالطت نكند و سبب آن بود كه از وى نفقه و كسوت زياده از مقدور مىطلبيدند چون برد يمانى و دق مصرى و امثال آن و چيزها طمع مىكردند كه در تصرف آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم نبود و اسباب ديگر كه در كتب سير مذكورست و بر هر تقدير ملول گشته از ايشان اعتزال فرمود بعليّه در مسجد كه خزانه وى بود تشريف فرمود و بعد از بيست و نه روز كه ماه بدان عدد تمام شده بود جبرئيل آيت تخيير فرود آورد كه
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ
اى پيغمبر
قُلْ لِأَزْواجِكَ
بگو مر زنان خود را
إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ
اگر هستيد شما كه مىخواهيد
الْحَياةَ الدُّنْيا
زندگانى دنيا را يعنى تنعم در ان
وَ زِينَتَها
و آرائش آن را چون ثياب فاخره و پيرايها بتكلّف
فَتَعالَيْنَ
پس بيائيد كه
أُمَتِّعْكُنَّ
بدهم شما را متعه طلاق چنانچه مطلقه را دهند سوى المهر
وَ أُسَرِّحْكُنَّ
و رها كنم شما را
سَراحاً جَمِيلًا
رها كردن نيكو به رغبت نه از روى كراهت
وَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ اللَّهَ
و اگر هستيد كه مىخواهيد ثواب خداى تعالى
وَ رَسُولَهُ
و خوشنودى رسول او را -
وَ الدَّارَ الْآخِرَةَ
و نعيم سراى ديگر
فَإِنَّ اللَّهَ
پس به درستى كه خداى تعالى
أَعَدَّ
آماده كرده است
لِلْمُحْسِناتِ
مر زنان نيكوكار را
مِنْكُنَّ
از شما يعنى كه اختيار شق ثانى كنند
أَجْراً عَظِيماً
مزدى بزرگ كه زخارف دنيا در جنب آن محقّر و مختصر باشد آوردهاند كه اوّل كسى از ازواج طاهرات رض كه خدا و رسول را اختيار فرمود عايشه صديقه رضى اللّه عنها بود
يا نِساءَ النَّبِيِّ
اى زنان پيغمبر
مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ
هركه بيايد از شما
بِفاحِشَةٍ
بكارى ناپسنديده
مُبَيِّنَةٍ
پيدا كرده و روشن شده و حفص رح بكسر يا مىخواند يعنى فاحشه ظاهر و هويدا كه نافرمانى رسول است
يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ
دو تو كرده شود مر او را عذاب
ضِعْفَيْنِ
دو برابر آنكه زنان ديگران را باشد چه گناه از ايشان زشتتر است
وَ كانَ ذلِكَ
و هست اين تضعيف عذاب
عَلَى اللَّهِ يَسِيراً
بر خداى تعالى آسان .