وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا
و اما آنان كه بيرون رفتند از دائره فرمان
فَمَأْواهُمُ النَّارُ
پس بازگشت ايشان آتش دوزخ است يعنى بجاى جنةالماوى كه مؤمنان را باشد ايشان را در آتش مأوى دهند
كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها
هرگاه خواهند كه بيرون آيند از آتش دوزخ
أُعِيدُوا
بازگردانيده شوند
فِيها
در آتش آوردهاند كه در وقت جوشش دوزخ فاسقان را بالا افگند تا به نزديك درهاى دوزخ رسند و توقع بيرون آمدن كنند خزنه به گرزهاى آتشين ايشان را مىرانند و بقعر دوزخ مىافگنند
وَ قِيلَ لَهُمْ
و گويند مر ايشان را جهت اهانت كه
ذُوقُوا
بچشيد شما
عَذابَ النَّارِ
عذاب آتش
الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ
آن عذابى كه بوديد كه به آن تكذيب مىكرديد و باور نمىداشتيد
وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ
و هر آئينه بچشانيم اهل مكّه را
مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى
از عذاب نزديكتر و خردتر در دنيا كه قتل و اسر است يا قحط
دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ
فروتر از عذاب بزرگتر كه خلود در آتش است
لَعَلَّهُمْ
شايد كه ايشان يعنى جمعى كه باقى ماند از ايشان
يَرْجِعُونَ
بازگردند به راه حق و از كفر توبه كنند در موضح آورده كه عذاب خردتر جمع حطام است و بزرگتر كسب آثام و نزد جمعى ادنى عذاب قبر است و اكبر عذاب دوزخ ابو سليمان دارانى قدس سره گويد ادنى خذلان است و اكبر نيران در لباب از تفسير نقاش نقل كرده كه ادنى غلاء اسعارست و اكبر خروج مهدى به شمشير آبدار و گفتهاند خوارى دنيا و نگونسارى عقبى يعنى درافتادن در گناه و دور افتادن از درجات قرب إله بيت
دور ماندن از وصال او عذاب اكبرست * آتش سوز فراق از هر عذابى بدترست
وَ مَنْ أَظْلَمُ
و كيست ستمكارتر
مِمَّنْ ذُكِّرَ
از كسى كه پند داده شود
بِآياتِ رَبِّهِ
به آيتهاى پروردگار او يعنى قرآن
ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها
پس روى بگرداند از ان و تفكر نهكند در ان
إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ
به درستى كه ما از مشركان انتقامكشندگانيم بهلاك و عذاب
وَ لَقَدْ آتَيْنا
و بتحقيق ما داديم
مُوسَى الْكِتابَ
موسى ع را كتاب توريت چنانچه داديم ترا قرآن
فَلا تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ
پس مباش در شك
مِنْ لِقائِهِ
از ديدن موسى ع در وسيط آورده كه حق سبحانه وعده داده بود حضرت رسالتپناه را عليه الصلاة و السّلام كه پيش از آنكه از دنيا رحلت كنى موسى عليه السّلام را خواهى ديد اينجا تاكيد همان وعده را مىگويد كه شك مكن در لقاء وى در وقتى كه آن حضرت عليه الصلاة و السلام را در معراج بردند موسى عليه السلام را در آسمان ششم ديد هم بوقت عروج و هم بوقت نزول
وَ جَعَلْناهُ
و گردانيديم كتاب منزل بموسى عليه السلام را
هُدىً لِبَنِي إِسْرائِيلَ
راهنماينده مر بنى اسرائيل را .