وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ
و شتاب مىكنند كافران ترا
بِالْعَذابِ
بنزول عذاب چون نضر بن حارث و امثال او
وَ لَوْ لا أَجَلٌ مُسَمًّى
و اگرنه مدّتى بودى نامبرده و معين براى عذاب هر قومى
لَجاءَهُمُ الْعَذابُ
هر آئينه بيامدى به مستعجلان عذاب موعود
وَ لَيَأْتِيَنَّهُمْ
و بىشك خواهد آمد آن عذاب بديشان
بَغْتَةً
ناگهان در دنيا بوقت مرگ يا در آخرت
وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ
و ايشان ندانند آمدن آن را
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ
طلب تعجيل مىكنند ترا بحلول عذاب
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ
و حال آنكه دوزخ
لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ
فروگرفته است و احاطه كرده به ناگرويدگان يعنى موجبات جهنّم چون كفر و معاصى محيط است بديشان و يا فاعل بمعنى مستقبل بود يعنى احاطه خواهد كرد بديشان
يَوْمَ يَغْشاهُمُ الْعَذابُ
ياد كن روزى را كه فراگيرد ايشان را عذاب
مِنْ فَوْقِهِمْ
از زبر سرهاى ايشان
وَ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِهِمْ
و از زير پاىهاى ايشان
وَ يَقُولُ
و گويد خداى يا فرشته بفرمان وى مر دوزخيان را كه
ذُوقُوا
بچشيد
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
جزاى آن چيزى كه بوديد كه مىكرديد دنيا دار عمل بود و عقبا دار جزاست هرچه آنجا كاشتهايد اينجا مىروئيد بيت
تو تخمى بيفشان كه چون بدروى * بمحصول خود شاد و خرم شوى
آوردهاند كه جمعى از مؤمنان در مكه اقامت كرده از جهت قلّت زاد و كمى استعداد يا بسبب محبت اوطان يا صحبت اخوان هجرت نمىكردند و بترس و هراس پرستش خداى مىنمودند حق سبحانه آيت فرستاد كه
يا عِبادِيَ
اى بندگان من
الَّذِينَ آمَنُوا
آنان كه گرويدهايد از اهل شرك به يكسو رويد و صحبت مؤمنان طلبيد و اگر در بلدى آشكارا عبادت نمىتوانيد كرد
إِنَّ أَرْضِي واسِعَةٌ
به درستى كه زمين من گشاده است هجرت كنيد از موضع خوف به منزل امن
فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ
پس مرا پرستش نمائيد خالصا و ازين جا گفتهاند قطعه
سفر كن چو جاى تو ناخوش بود * كزين جاى رفتن بدان ننگ نيست
اگر ننگ گردد ترا جايگاه * خداى جهان را جهان تنگ نيست
و اگر از دوستى اهل و ولد پابسته بلده شدهايد روزى مفارقت ضرورى خواهد بود كه
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ
هر نفسى چشنده مرگست و به مرگ از همه جا و از همه كس خواهد بريد
ثُمَّ إِلَيْنا
پس بسوى ما
تُرْجَعُونَ
بازگرديده خواهند شد و حفص بخطاب مىخواند يعنى شما بازگرديده خواهيد شد به جزاى ما ، پس بدار شرك اقامت نبايد كرد و روى به كعبه امان يعنى آستان حضرت پيغمبر آخر الزمان صلى اللّه عليه و سلّم بايد آورد .