اتْلُ
بخوان
ما أُوحِيَ إِلَيْكَ
آنچه وحى كرده مىشود به تو
مِنَ الْكِتابِ
از قرآن
وَ أَقِمِ الصَّلاةَ
و به پا دار نماز را
إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى
به درستى كه باز مىدارد نماز
عَنِ الْفَحْشاءِ
از كارهاى كه نزد عقل زشت بود
وَ الْمُنْكَرِ
و از عملى كه به حكم شرع منهى باشد يعنى سبب بازايستادن مىباشد از معاصى چه مداومت برو موجب دوام ذكر است و دوام ذكر مورث كمال خشيت است و به خاصيت بنده را از گناه بازميدارد آوردهاند كه جوانى از انصار ملازمت جماعت نموده با حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم نماز مىگذارد و هيچ نوع از منكرات نبود كه مرتكب آن نمىشد چون حكايت حال او بعرض رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم رسانيدند فرمود كه ان الصلاة تنهى زود باشد كه نماز او را بازدارد از ان و اندك زمانى را توفيق توبه يافت و از زهاد صحابه رض گشت و در وسيط باسناد خود از انس بن مالك رضى اللّه عنه ، نقل مىكند كه حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلم فرمود كه هر كه باز ندارد نماز او را از فحشا و منكر زياده نشود او را بدان نماز از حضرت حق سبحانه الّا دورى صاحب تاويلات آورده كه هر يكى را از تن و نفس و دل و سر و روح و خفى نمازيست و بازدارنده نماز تن ناهى است از معاصى و ملاهى و نماز نفس مانع است از رذائل و علائق و اخلاق رويه و هيئات مظلمه و نماز دل بازدارد ظهور فضول و وفور غفلت را و صلاة سر منع نمايد التفات بما سواى حضرت حق را و صلاة روح نهى كند از استقرار به ملاحظه اغيار و صلاة خفى بگذارند سالك را از شهود اثنينيت و ظهور انائيت يعنى برو ظاهر گردد كه از روى حقيقت بيت
جز يكى نيست نقد اين عالم * باز بين و به عالمش مفروش
وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ
و هر آئينه ذكر خداى بزرگتر است از ذكر همه چيزى زيرا كه ذكر او طاعت است و ذكر غير او طاعت نيست يا بزرگتر است از آنكه كسى قدر او بشناسد يا بزرگتر از آنست كه ذكر ديگر با او معارضه كند ، و بقول بعضى مراد از ذكر نماز است معنى اين باشد كه نماز بزرگتر است از سائر طاعات يا از ان بزرگتر است كه بر صاحب خود موجب عقوبت فحشا و منكر باقى نگذارد ، محققان گفتهاند كه ذكر خدا بنده را بزرگتر است از ذكر بنده مر خداى را چه ذكر بنده آميخته است باغراض و ذكر خداى صافى است از كدورت علل و اغراض يا ذكر بنده خالى است فنا به دو شتابد و ذكر خداى باقيست زوال به دو راه نيابد ذو النون مصرى قدس سره فرمود كه ذكر او بزرگتر است از ان جهت كه تو او را ياد نكنى مگر بعد از ان كه او ترا ياد كند سلمى رح فرموده كه ذكر او در ازل شما را بهتر است از ذكر شما درين وقت او را در نفخات از حضرت شيخ ابو سعيد ابو الخير روح اللّه روحه نقل مىفرمايد كه ذكر خداوند بزرگتر است نه چنانكه تو او را ياد كنى او ترا ياد كند ذكر او بزرگتر است ذكر تو پيدا بود تا كجا بود بيت
تو ياد كنى خداى را در خور خود * او ياد كند ترا ولى در خور خويش
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
و خداى مىداند
ما تَصْنَعُونَ
آنچه مىكنيد از نماز و غير آن و جزاى شما مناسب عمل خواهد بود
وَ لا تُجادِلُوا
و پيكار مكنيد و جدال منمائيد
أَهْلَ الْكِتابِ
با اهل كتاب يعنى با كسانى كه در عهد شمااند يا جزيه قبول كردهاند
إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ
مگر بخصلتى كه آن نيكوتر است يعنى خشونت ايشان را به خوشخوئى مقابله كنيد و غضب ايشان را بحلم
إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ
مگر آنان كه ستم كردند از ايشان يعنى عهد بشكستند با جزيه بازگرفتند و گفتهاند كه ظالمان از اهل كتاب آنهااند كه اثبات فرزندى مىكنند مر خداى را سبحانه
وَ قُولُوا
و بگوئيد با ايشان كه بصدق تمام
آمَنَّا
ايمان آوردهايم
بِالَّذِي أُنْزِلَ
به آن چيزى كه فروفرستادهشده است
إِلَيْنا
بسوى ما يعنى قرآن
وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ
و آنچه فروفرستادهاند بشما يعنى توريت و انجيل و زبور
وَ إِلهُنا
و خداى ما
وَ إِلهُكُمْ
و خداى شما
واحِدٌ
يكى است
وَ نَحْنُ لَهُ
و ما مر او را
مُسْلِمُونَ
گردننهادگان و مخلصان و موحدانيم و شما اتخاذ ارباب مىكنيد از احبار و رهبان -