أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ
يا كسى كه راه نمايد شما را
فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
در تاريكيهاى بيابان و دريا
وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ
و كسى كه مىفرستد بادها را
بُشْراً
مژدهدهندگان
بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ
پيش از رحمت او كه باران است
إِلهٌ مَعَ اللَّهِ
آيا باشد خداى ديگر با خداى به حق يعنى نتواند بود
تَعالَى اللَّهُ
بزرگ است خداى و برتر
عَمَّا يُشْرِكُونَ
از آنچه انباز مىگيرند كافران چه قادر خالق مقدس باشد از مشاركت عاجز مخلوق و آيا چنان شريك بهتر باشد
أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ
يا آنكه بيافريند خلق را و از عدم بوجود آورد
ثُمَّ يُعِيدُهُ
پس باز آورد او را بعد از آنكه بعدم رفته باشد يعنى برانگيزد در قيامت
وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ
و آنكه روزى مىدهد شما را
مِنَ السَّماءِ
از آسمان بباران
وَ الْأَرْضِ
و از زمين به نبات يا باسباب سماوى و ارضى بشما روزى بخشد
إِلهٌ
آيا هست خداى شريك
مَعَ اللَّهِ
با خداى كه اين كارها كند
قُلْ هاتُوا
بگو بياريد
بُرْهانَكُمْ
حجت خود را بر آنكه كسى غير اللّه بر اينها قدرت دارد
إِنْ كُنْتُمْ
اگر هستيد شما
صادِقِينَ
راستگويان در آنكه إله ديگر است چه كمال قدرت از لوازم الوهيت است و آن غير حق را ثابت نيست
قُلْ
بگو اى محمد ص
لا يَعْلَمُ
نمىداند
مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
هر كه در آسمان و زمين است
الْغَيْبَ
ناآمده و پوشيده را
إِلَّا اللَّهُ
ليكن خداى تعالى مىداند پس چنانچه قدرت كامله مخصوص اوست علم شامل نيز به دو اختصاص دارد
وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
و ايشان نمىداند كه كى مبعوث خواهند شد
بَلِ ادَّارَكَ
بل بمعنى هل است و در لباب گويد كه بمعنى ام و بر هر تقدير استفهام بمعنى نفى باشد يعنى در هم نرسيد و كامل نشد
عِلْمُهُمْ
دانش ايشان
فِي الْآخِرَةِ
در وقوع آخرت يعنى ندانستند آخرت را كما ينبغى
بَلْ هُمْ
بلكه ايشان
فِي شَكٍّ مِنْها
در گمانند از امور آخرت
بَلْ هُمْ
بلكه ايشان
مِنْها عَمُونَ
از امر آخرت نابينااند يعنى چشم دل ايشان از مشاهده دلايل بعث و حشر پوشيده است .