وَ لَقَدْ آتَيْنا
و به درستى كه داديم ما
مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ
موسى و هارون را كتابى روشن جداكننده ميان حق و باطل يا نصرت بر اعادى يا شكافتن دريا
وَ ضِياءً
و داديم ايشان را روشنى يعنى كتابى روشن كه متابعان آن بدان از ظلمات حيرت و جهالت باز رهند
وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ
و پندى مر پرهيزگاران را
الَّذِينَ يَخْشَوْنَ
آنان كه بترسند
رَبَّهُمْ
از عذاب آفريدگار خود
بِالْغَيْبِ
به پوشيدگى خداى را ناديده ازو مىترسند و عذاب را مشاهده ناكرده از ان بيم دارند يا ترسكارند به پنهانى چنانچه اظهار خوف مىكنند يا آشكارا ، در موضعى از موضح از ابن عباس رضى اللّه عنه نقل مىكند كه هر كه ايمان دارد به واحدانيت خداى تعالى و بگرود به بهشت و دوزخ و بعث و حساب و ميزان به درستى كه ترسيده است از خداى بغيب
وَ هُمْ
و ايشان يعنى پرهيزگاران
مِنَ السَّاعَةِ
از اهوال قيامت
مُشْفِقُونَ
ترسندگانند
وَ هذا
و اين قرآن
ذِكْرٌ مُبارَكٌ
سخنى است بسيار خير و با منفعت كه بر محمد ص
أَنْزَلْناهُ
فروفرستاديم او را و از خود برنبافت
أَ فَأَنْتُمْ
آيا شما
لَهُ مُنْكِرُونَ
مر قرآن را انكاركنندگانيد
وَ لَقَدْ آتَيْنا
و هر آئينه ما داديم
إِبْراهِيمَ رُشْدَهُ
مر ابراهيم عليه السلام را راه يافتن او بوجود صلاح
مِنْ قَبْلُ
پيش از موسى و هارون عليه السلام يا قبل از محمد صلى اللّه عليه و سلّم يا پيش از نبوت او را توفيق شناخت داديم
وَ كُنَّا بِهِ عالِمِينَ
و بوديم ما باستحقاق او مر عطاها را دانا پس فراخور استحقاق او را نوازش فرموديم
إِذْ قالَ
ياد كن چون گفت
لِأَبِيهِ
مر پدر خود آزر را
وَ قَوْمِهِ
و مر گروه خود را يعنى اهل بابل را
ما هذِهِ التَّماثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَها
چيست اين شكلها و صورتها كه پيوسته شما بر آن يعنى بر پرستش آن
عاكِفُونَ
مجاورانيد و آن هفتاد و دو صورت بود و در تيسير گويد نود بت بود و بزرگتر همه را از زر ساخته بودند و دو گوهر شاهوار در جاى چشمهاى او تركيب كرده و در تبيان آورده كه صورتها بودند بر هيئت سباع و طيور و بهائم و انسان و بقول بعضى تماثيل بر صور هياكل كواكب بود بر هر تقدير ابراهيم خليل اللّه على نبينا و عليه السلام فرموده كه اين چه صورتها ، است كه مىپرستيد
قالُوا وَجَدْنا
گفتند ما يافتيم
آباءَنا
پدران خود را
لَها عابِدِينَ
مر آنها را پرستندگان ما نيز تقليد ايشان كرديم .