وَ إِذْ قُلْنا
و ياد كن چون گفتيم
لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا
مر فرشتگان را كه سجده كنيد
لِآدَمَ
مر آدم ع را به جهت تعظيم او
فَسَجَدُوا
پس سجده كردهاند همه ايشان
إِلَّا إِبْلِيسَ
مگر ابليس كه سجده نكرد و چون خداى گفت چرا سجده نكردى
قالَ أَ أَسْجُدُ
گفت آيا سجده كنم يعنى نكنم
لِمَنْ خَلَقْتَ
آنكس را كه آفريدى
طِيناً
از گل پس خداى تعالى برو لعنت كرد و از درگاه قربش براند
قالَ
گفت ابليس ديگرباره
أَ رَأَيْتَكَ
خبر ده مرا كه
هذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ
اين را كه گرامى كردى و فضل دادى او را بر من چرا فضل دادى و او از خاكست و من از آتش
لَئِنْ أَخَّرْتَنِ
و اگر واپس دارى مراد مرگ مرا تاخير كنى
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
تا روز قيامت
لَأَحْتَنِكَنَّ
هرآئينه از بيخ بركنم
ذُرِّيَّتَهُ
فرزندان او را باغوا و چنان كنم كه به عذاب تو مستاصل شوند
إِلَّا قَلِيلًا
مگر اندكى كه نتوانم ايشان را گمراه كردن بسبب عصمت و حمايت تو
قالَ اذْهَبْ
گفت خداى مر او را كه برو امر اهانت و ابعاد يعنى او را براند از درگاه قرب و گفت در پى مهم خود برو
فَمَنْ تَبِعَكَ
پس هر كه ترا متابعت كند و فرمان تو برد
مِنْهُمْ
از ذريته آدم
فَإِنَّ جَهَنَّمَ
پس به درستى كه دوزخ
جَزاؤُكُمْ
پاداش شماست يعنى از آن تو و ايشان تغلب كرده است مخاطب را بر غائب يعنى ترا و همه متابعان ترا جزا دهيم
جَزاءً مَوْفُوراً
جزاى تمام يعنى عذابى بر دوام
وَ اسْتَفْزِزْ
و از جاى بجنبان و بلغزان
مَنِ اسْتَطَعْتَ
هرك را توانى لغزانيدن
مِنْهُمْ
از ايشان
بِصَوْتِكَ
به آواز از خود يعنى خواندن بفساد و گويند صوت شيطان غنا و مزاميرست امام زاهدى رح از ابن عباس رض نقل مىكند كه هر آوازى كه نه در رضاى خداى از دهان بيرون آيد آواز شيطانست
وَ أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ
و برانگيزان بر ايشان
بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ
سواران و پيادگان خود را يعنى ديوانى كه معاون تواند در وسوسه و اغوا همه را جمع كن در تسلّط بر ايشان
وَ شارِكْهُمْ
و شركت كن با ايشان
فِي الْأَمْوالِ
در مالها تا از حرام جمع كنند يا بر باد دهند يا در معصيت صرف نمايند
وَ الْأَوْلادِ
و در فرزندان نيز شريك شو تا از زنا حاصل كنند يا بعبد العزى يا بعبد الشمس و امثال آن تسميه نمايند
وَ عِدْهُمْ
و وعده ده ايشان را بمواعيد باطله چون شفاعت بتان يا تاخير در توبه يا انكار بعث و حشر و بهشت و دوزخ
وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ
و وعده نمىدهد شيطان ايشان را
إِلَّا غُرُوراً
مگر بفريب يعنى خطا را در صورت صواب مىآرايد .