أَ فَمَنْ يَعْلَمُ
آيا كسى كه مىداند
أَنَّما أُنْزِلَ
هر چه فروفرستادهاند
إِلَيْكَ
بسوى تو
مِنْ رَبِّكَ
از پروردگار تو
الْحَقُّ
درست و راست است يعنى حمزه رض بن عبد المطلب
كَمَنْ هُوَ أَعْمى
همچون كسى است كه نابينا باشد بدل و انكار قرآن كند يعنى ابو جهل لعنه اللّه
إِنَّما يَتَذَكَّرُ
جز اين نيست كه پندپذير مىشوند به قرآن
أُولُوا الْأَلْبابِ
خداوندان عقلهاى صافى شده از معارضه و مجادله و هم
الَّذِينَ يُوفُونَ
آنان كه وفا مىكنند
بِعَهْدِ اللَّهِ
به پيمان خدا كه در روز ميثاق بستهاند
وَ لا يَنْقُضُونَ الْمِيثاقَ
و نمىشكنند آن پيمان را
وَ الَّذِينَ يَصِلُونَ
و آنان كه پيوند مىكنند
ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ
آنچه امر كرده است خداى به آن
أَنْ يُوصَلَ
كه پيوند كرده شود يعنى رحم يا ايمان بجميع كتب و رسل بىجدائى ميان ايشان
وَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ
و مىترسند از عذاب پروردگار خود
وَ يَخافُونَ
و خوف مىكنند
سُوءَ الْحِسابِ
از سختى حساب
وَ الَّذِينَ صَبَرُوا
و آنان كه صبر كردند بر مكاره نفس يا مخالفت هواى او يا بر جهاد
ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ
از براى طلب رضاى پروردگار خويش
وَ أَقامُوا الصَّلاةَ
و بهپاى داشتند نماز مفروضه را
وَ أَنْفَقُوا
و نفقه كردند
مِمَّا رَزَقْناهُمْ
بعضى از آنچه بديشان داده بوديم يعنى آنچه واجب بود بديشان
سِرًّا
پنهان
وَ عَلانِيَةً
و آشكارا
وَ يَدْرَؤُنَ
و دفع كنند
بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ
به نيكوئى بدى را يعنى در عوض بدى نيكوئى كنند و گفتهاند سفاهت را بحلم مقابله نمودند و دشنام را به سلام و منكر را بمعروف يا گناه را دفع كردند به توبه و معصيت را به طاعت چنانچه در حديث آمده كه اتبع الحسنة السيئة تمحها و بعضى ارباب تحقيق فرمودهاند كه چون بر ايشان ظلمى واقع شد عفو كردند و در برابر آنكه ايشان را محروم ساختند عطا دادند و اگر كسى از ايشان ببريد درو پيوستند نظم
كم مباش از درخت سايه فگن * هر كه سنگت زند ثمر بخشش
از صدف ياد گير نكته حلم * هر كه زد بر سرش گهر بخشش
أُولئِكَ
آن گروه كه بدين صفات موصوفاند
لَهُمْ
مر ايشان راست
عُقْبَى الدَّارِ
سر انجام نيكو يعنى جزاى عمل در دنيا و در عاقبت و آن چه چيز است
جَنَّاتُ عَدْنٍ
بوستانهاى پايدار كه هميشه در ان باشند
يَدْخُلُونَها
درآيند در ان
وَ مَنْ صَلَحَ
و درآيد هر كه شايسته باشد بايمان و طاعت
مِنْ آبائِهِمْ
از پدران ايشان
وَ أَزْواجِهِمْ
و زنان ايشان
وَ ذُرِّيَّاتِهِمْ
و فرزندان ايشان
وَ الْمَلائِكَةُ يَدْخُلُونَ
و فرشتگان درآيند
عَلَيْهِمْ
بر ايشان
مِنْ كُلِّ بابٍ
از هر درى از درهاى منازل ايشان در عين المعانى آورده كه مقدار شبانروزى از دنيا سه نوبت نزد ايشان آيند و گويند