أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ
يا بسوده باشيد زنان را امام شافعى رح بر آنست كه چون بعضى از بدن مرد ملاصق بدن زنى شود از غير محارم و اجنبيه و صغيره و ضوى لامس و ملموس هر دو منتقض گردد و امام مالك و امام احمد رح برانند كه لمس به شهوت وضو را مىشكند و به غير شهوت ناقض نيست و امام اعظم رح مباشرت فاحشه را كه تماس فرجين است بىحائل و انتشار آلت ناقض وضو مىداند و بر هر تقدير چون جنب باشيد يا بيمار يا مسافر يا محدث بلمس و غيره
فَلَمْ تَجِدُوا ماءً
پس نيابيد آب را
فَتَيَمَّمُوا
پس قصد كنيد
صَعِيداً طَيِّباً
خاك پاك را حكم تيمّم در يكى از غزوات نازل شده و اشهر آنست كه غزوه بنى مصطلق است كه شبانه سپاه اسلام در منزل بىآب فرود آمده بودند و پيش از صبح عزيمت رحلت داشتند تا وقت نماز خود را به آب رسانند قضا را عقد عائشه رض گم شد و عزيمت به سبب فقدان آن در توقف افتاد تا روز شد و مردم بعضى محدث و بعضى جنب بودند شكايت آن حكايت به نزديك صديق رض بردند و او به خيمه عائشه رض درآمده ديد كه حضرت رسالت پناه ص سر در كنار وى نهاده در خواب است صديق رض زبان طعن به عايشه بكشاد و سر انگشتان طعنه نيز بر تهيگاه وى زد ناگاه سيّد عالم بيدار شد و بر مضمون حال و ملال صحابه رض اطلاع يافته متوجه عالم غيب گشت و مقارن توجه آن حضرت ص جبرئيل در رسيد و حكم آورد كه چون آب نمىيابيد
فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً
قصد كنيد چيزى را از اجزاى ارض كه خاك پاك باشد و دست بران زنيد
فَامْسَحُوا
پس مسح كنيد دست خود را
بِوُجُوهِكُمْ
به تمام رويهاى خويش
وَ أَيْدِيكُمْ
و بسائيد دستهاى خود را بدان تا مرفق
إِنَّ اللَّهَ كانَ
به درستى كه خدا هست
عَفُوًّا
درگذراننده از شما و تخفيفكننده
غَفُوراً
آمرزنده كسانى كه تيمم كنند
أَ لَمْ تَرَ *
آيا نمىبينى و يا نمىنگرى
إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا
بسوى آنان كه دادهاند ايشان را
نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ
بهره از علم توريت
يَشْتَرُونَ الضَّلالَةَ
مىخرند گمراهى را يعنى بدل مىكنند هدايت را به ضلالت و هدايت ايشان آن بود كه به نعت و صفت حضرت مصطفى ص عارف بودند و ضلالت آن كه بعد از بعث آن حضرت انكار وى نمودند
وَ يُرِيدُونَ
و مىخواهند اين گمراهان از روى حسد و عداوت
أَنْ تَضِلُّوا السَّبِيلَ
آن كه شما نيز اى مؤمنان راه گم كنيد
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ
و خدا داناترست
بِأَعْدائِكُمْ
به دشمنان شما كه يهوداند
وَ كَفى بِاللَّهِ وَلِيًّا
و بسنده است خدا دوست شما و متولّى امور شما
وَ كَفى بِاللَّهِ نَصِيراً
و بسست خداى يارىدهنده شما بر دشمنان .