فَلَيْسَ
پس نيست
لَهُ الْيَوْمَ
مر او را امروز
هاهُنا حَمِيمٌ
اينجا خويشى كه حمايت كند
وَ لا طَعامٌ
و نيست او را خوردنى
إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ
مگر از غساله دوزخيان يعنى زردابه و ريمى كه از تنهاى دوزخيان مىرود
لا يَأْكُلُهُ
نمىخورند غسلين را
إِلَّا الْخاطِؤُنَ
مگر گناهكاران كه سر همه گناهان كبائر شرك است
فَلا
پس نه چنان است كه كافران مىگويند كه قرآن بافته و ساخته محمد ص است
أُقْسِمُ
سوگند مىخورم
بِما تُبْصِرُونَ
بهآنچه مىبينيد از مشهودات
وَ ما لا تُبْصِرُونَ
و بهآنچه نمىبينيد از مغيبات يا بهآنچه در روى زمين و زير زمين است يا باجسام و ارواح يا بانس و جن و يا به كعبه و بيت معمور يا به بر و بحر يا به تبليغ محمد صلى اللّه عليه و سلّم و نزول جبرئيل عليه السلام ص يا بآثار رسالت حبيب ص من و انوار ولايت او صلى اللّه عليه و سلّم جواب قسم اين كه
إِنَّهُ
به درستى كه قرآن
لَقَوْلُ رَسُولٍ
هر آئينه خواندن رسولى است
كَرِيمٍ
بزرگوار نزد خداى كه محمد است صلى اللّه عليه و سلّم و گفتهاند جبرئيل عليه السلام
وَ ما هُوَ
و نيست قرآن
بِقَوْلِ شاعِرٍ
سخن شاعر چنانچه ابو جهل مىگويد
قَلِيلًا ما تُؤْمِنُونَ
اندكى تصديق مىكنيد مراد عدم تصديق است
وَ لا بِقَوْلِ كاهِنٍ
و نيست قرآن سخن كاهن چنانچه عقبه بن ابى معيط گمان مىبرده
قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ
اندكى پند مىگيريد يعنى متذكر نمىشويد
تَنْزِيلٌ
قرآن فروفرستاده است
مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ
از پروردگار عالميان
وَ لَوْ تَقَوَّلَ
و اگر افترا كند محمد ص چنانچه زعم شما است و به دروغ بربندد
عَلَيْنا
بر ما
بَعْضَ الْأَقاوِيلِ
بعضى سخنان را
لَأَخَذْنا
هر آئينه بگيريم ما
مِنْهُ بِالْيَمِينِ
ازو به قوت و توانائى
ثُمَّ لَقَطَعْنا
پس ببريم
مِنْهُ الْوَتِينَ
ازو رگ دل او را يعنى هلاك سازيمش
فَما مِنْكُمْ
پس نيست از شما
مِنْ أَحَدٍ
هيچ كس يعنى نيستيد شما
عَنْهُ حاجِزِينَ
ازو دفعكنندگان آن هلاك را
وَ إِنَّهُ
و به درستى كه قرآن
لَتَذْكِرَةٌ
هر آئينه پندى است
لِلْمُتَّقِينَ
مر پرهيزگاران را چه ايشان بدان منتفع شوند