وَ لَقَدْ زَيَّنَّا
و به درستى كه بياراستيم ما
السَّماءَ الدُّنْيا
آسمان نزديك را يعنى آسمان كه نزديكتر است به زمين و آرائش داديم
بِمَصابِيحَ
به چراغها يعنى به ستارگانى كه به شبها چون چراغ درخشانند
وَ جَعَلْناها
و گردانيديم ما ستارگان را
رُجُوماً لِلشَّياطِينِ
رانندگان مر ديوان را وقتى كه به جهت استراق سمع قصد آسمان كنند
وَ أَعْتَدْنا
و آماده ساختيم
لَهُمْ
براى ديوان بعد از سوختن ايشان بشهب در دنيا
عَذابَ السَّعِيرِ
عذاب آتش افروخته در عقبى
وَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا
و مر آنان را است كه كافر شدند از ديوان و غير ايشان
بِرَبِّهِمْ
با آفريدگار ايشان
عَذابُ جَهَنَّمَ
عذاب دوزخ
وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
و بد جاى بازگشت است دوزخ
إِذا أُلْقُوا
چون درافكنده شوند كافران
فِيها
در جهنّم
سَمِعُوا لَها
بشنوند از دوزخ
شَهِيقاً
آوازى مانند آواز درازگوش كه انكر اصوات است يعنى چون كفّار را به دوزخ درآرند دوزخ به فرياد آيد
وَ هِيَ تَفُورُ
و او مىجوشد و ايشان را برمىآرد و فرومىبرد چنانچه گوشت در ديگ جوشان
تَكادُ تَمَيَّزُ
نزديك است كه پاره پاره شود دوزخ
مِنَ الْغَيْظِ
از خشم كافران
كُلَّما أُلْقِيَ
هرگاه كه درافكنده شوند
فِيها
در دوزخ
فَوْجٌ
گروهى از اهل شرك يا فسق يا ظلم يا از هر چيزى كه سبب دخول دوزخ باشد
سَأَلَهُمْ
سؤال كنند ايشان را
خَزَنَتُها
خازنان دوزخ از روى سرزنش كه اى مشركان و عاصيان -
أَ لَمْ يَأْتِكُمْ
آيا نيامد بشما
نَذِيرٌ
بيمكننده يعنى پيغمبر ص بشما مبعوث نشد كه شما را به خداى خواند و ازين عذاب بترساند و از فضيحت شما را برهاند
قالُوا بَلى
گويند آرى
قَدْ جاءَنا
به درستى كه آمد بما
نَذِيرٌ
پيغمبرى بيمكننده
فَكَذَّبْنا
پس تكذيب كرديم قول وى را يعنى پيغمبر را افراط كرديم در تكذيب حتى نفى انزال و ارسال رسل كرديم
وَ قُلْنا
و گفتيم مر فرستادگان را كه بههيچوجه
ما نَزَّلَ اللَّهُ
فرونفرستاده است خداى
مِنْ شَيْءٍ
هيچ چيز از آنچه شما مىگوئيد از وعد و وعيد و امر و نهى و ديگر گفتيم
إِنْ أَنْتُمْ
نيستيد شما اى رسولان
إِلَّا فِي ضَلالٍ كَبِيرٍ
مگر در خطاى بزرگ كه با وجود سمت بشريت دعوى نبوت مىكنيد و گفتهاند كه اين خطاب زبانيه است مر كفّار را يعنى زبانيه در جواب ايشان گويند نبودهايد شما مگر در گمراهى بزرگ يا نيستيد شما خالى مگر در عقوبت بزرگ .