ابْتَدَعُوها
نو درآوردند آن را
ما كَتَبْناها
ما فرض نكرده بوديم آن را
عَلَيْهِمْ
بر ايشان و آن چنان بوده كه بعضى از امت عيسى على نبينا و عليه السلام بعد از رفع وى به آسمان دست از احكام انجيل بازداشته كافر شدند و جمعى بر همان دين مانده از ميان ايشان به كوهها بيرون رفتند و مشقتهاى كلى و رياضتهاى عظيم از ترك مطعم و مشرب و ملبس و نكاح اختيار نمودند و بر ايشان فرض نبود
إِلَّا ابْتِغاءَ رِضْوانِ اللَّهِ
ليكن بطلب خوشنودى خدا رهبانيت پيش گرفتند
فَما رَعَوْها
پس رعايت نكردند و نگاه نداشتند آن را
حَقَّ رِعايَتِها
چنانچه سزاوار نگاهداشت آن بود بلكه بتثليث قائل گشته قرآن و محمد صلى اللّه عليه و سلّم را منكر شدند و اندكى از ايشان از منهج متابعت مسيح ع انحراف نانموده حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلام دريافتند و به دولت اسلام و شرف متابعت سيد انام ص سرفراز شدند و حق سبحانه درباره ايشان مىفرمايد كه
فَآتَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا
پس داديم آن را كه گرويدند
مِنْهُمْ
از جماعت رهبانان يعنى به حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم
أَجْرَهُمْ
مزد ايشان كه ثواب بسيار و كرامت بىشمار است
وَ كَثِيرٌ مِنْهُمْ
و بسيارى از ترسايان
فاسِقُونَ
بيرونآيندگانند از دائره ايمان پس اهل كتاب را مىگويند
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آن كسانى كه ايمان آوردهايد به رسولان گذشته
اتَّقُوا اللَّهَ
بترسيد از عذاب خداى
وَ آمِنُوا
و بگرويد
بِرَسُولِهِ
بفرستاده او يعنى محمد صلى اللّه عليه و سلّم
يُؤْتِكُمْ
تا بدهد شما را
كِفْلَيْنِ
دو بهره
مِنْ رَحْمَتِهِ
از بخشايش خود يكى براى ايمان بمحمد صلى اللّه عليه و سلّم و يكى براى ايمان بسائر انبياء عليهم السّلام
وَ يَجْعَلْ لَكُمْ
و بدهد و منفرد كند براى شما
نُوراً تَمْشُونَ بِهِ
روشنى كه بدان برويد و بگذريد بر صراط
وَ يَغْفِرْ لَكُمْ
و بيامرزد مر شما را گناهان
وَ اللَّهُ غَفُورٌ
و خدا آمرزنده است مؤمنان را
رَحِيمٌ
مهربان بر ايشان آوردهاند كه به اميد دو بهره از رحمت جمعى از اهل كتاب ايمان آوردند و ناگرويدگان ايشان بر گرويدگان حسد بردند آيت نازل شد كه خدا ايشان را دو بخشش از رحمت و نور و مغفرت مىبخشد بكرم خود
لِئَلَّا يَعْلَمَ أَهْلُ الْكِتابِ
تا بدانند اهل كتاب كه بحبيب من عليه الصلاة و السلام نگرويدند
أَلَّا يَقْدِرُونَ
به درستى كه قادر نشود و توانائى نيابند
عَلى شَيْءٍ
بر چيزى
مِنْ فَضْلِ اللَّهِ
از فضل خداى يعنى از ان كرامتها كه براى مؤمنان ايشان مذكور شده هيچ چيز نيابند و به ايشان نرسد
وَ أَنَّ الْفَضْلَ
و به درستى كه فضل يعنى افزونى ثواب و جزا
بِيَدِ اللَّهِ
بدست قدرت خدا است
يُؤْتِيهِ
عطا كند آن را
مَنْ يَشاءُ
هرك را خواهد
وَ اللَّهُ
و خداى
ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
- خداوند فضل بزرگ است يعنى نعمت تمام كه خواص و عوام را فرا رسيده قطعه
فيض كرم رسانده از شرق تا بغرب * خوان نعم نهاده از قاف تا بقاف
هستند بيشوكم ز نوال تو بهرهمند . * دارند نيك و بد به عطاى تو اعتراف .