وَ هُوَ مَعَكُمْ
و خدا با شما است بعلم و قدرت عموما و بفضل و رحمت خصوصا
أَيْنَ ما كُنْتُمْ
هرجا كه شما باشيد يعنى معيّت علم و قدرت به هيچ حال از شما جدا و منفك نبود و اين معيت نه بعقل مفهوم مىگردد و بلكه ذوق آن را بكشف دريابد بيت
اين معيت مىنگنجد در بيان * نى زمان دارد خبر زدنى مكان
وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ
و خدا بدانچه شما مىكنيد
بَصِيرٌ
بيناست و بر ان جزا خواهد داد
لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
مر او راست حكمگزارى و فرمانروائى در آسمانها و زمينها تكرار اين كلام به جهت آنست كه اوّل تعلق بابداء دارد و ثانى با عادت چنانچه مىفرمايد
وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ
و بسوى خدا بازگرديده شود عواقب كارها
يُولِجُ اللَّيْلَ
درآرد شب را
فِي النَّهارِ
در روز يعنى از زمان شب در روز افزايد
وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
و درآرد روز را در شب يعنى از زمان روز در شب زياده كند باختلاف فصول اربعه
وَ هُوَ عَلِيمٌ
و او داناست
بِذاتِ الصُّدُورِ
بهآنچه در دلها پوشيده است
آمِنُوا
بگرويد اى كافران
بِاللَّهِ
به خداى و و او را يگانه دانيد
وَ رَسُولِهِ
و بفرستاده او كه محمد است صلى اللّه عليه و سلّم و تصديق وى نمائيد
وَ أَنْفِقُوا
و بدهيد
مِمَّا جَعَلَكُمْ
از مالها كه گردانيده است خداى شما را
مُسْتَخْلَفِينَ
خلفاى گذشتگان به تصرف
فِيهِ
در ان يعنى از مالها كه در دست ديگران بوده و بعد از فوت ايشان بشما رسيده در راه خدا بذل كنيد
فَالَّذِينَ آمَنُوا
پس آنان كه گرويدند به خدا و رسول
مِنْكُمْ
از شما
وَ أَنْفِقُوا
و نفقه كردند مال خود را به زكات و جهاد و سائر خيرات
لَهُمْ
مر ايشان راست
أَجْرٌ كَبِيرٌ
مزدى بزرگ و ثواب عظيم كه جنت و نعيم او
وَ ما لَكُمْ لا تُؤْمِنُونَ
و چيست شما را كه نمىگرويد
بِاللَّهِ
به خدا و به واحدانيت او معترف نمىشويد -
وَ الرَّسُولُ
و حال آنكه پيغمبر كه فرستاده است
يَدْعُوكُمْ
مىخواند شما را به حجت و برهان
لِتُؤْمِنُوا
تا ايمان آريد
بِرَبِّكُمْ
به آفريدگار خويش
وَ قَدْ أَخَذَ
و به درستى كه فراگرفت خداى
مِيثاقَكُمْ
پيمان شما را در روز ميثاق الست بر اقرار ربوبيت و نفى شرك
إِنْ كُنْتُمْ
اگر هستيد شما
مُؤْمِنِينَ
باوردارندگان مر آن ميثاق .