لَمَجْمُوعُونَ
هر آئينه جمعشدگانند
إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ
براى وقتى كه مقرر شده از روز معلوم كه قيامت است يا همه مجموعاند در قبرها براى ميقات حشر كه روز معلوم است يا همه محشور شوند به مكان حساب يا زمان حساب در روزى كه معلوم است مر خداى را
ثُمَّ إِنَّكُمْ
پس به درستى كه شما
أَيُّهَا الضَّالُّونَ
اى گمراهان از راه حق
الْمُكَذِّبُونَ
تكذيبكنندگان مر بعث و نشور را خطاب با اهل مكّه و امثال ايشان است مىگويد كه شما فرداى قيامت
لَآكِلُونَ
هر آئينه خورندگانيد
مِنْ شَجَرٍ
از درختى
مِنْ زَقُّومٍ
كه آن زقوم است يعنى شما را زنده كنند و از ان درخت بخورانند
فَمالِؤُنَ
پس پركنندگان باشيد
مِنْهَا الْبُطُونَ
از ميوه آن درخت شكمها را
فَشارِبُونَ
پس آشامندگان
عَلَيْهِ
بالاى زقوم
مِنَ الْحَمِيمِ
از آب گرم آوردهاند كه عذاب جوع بر دوزخيان گمارند تا پر سازند شكمها را از زقوم پس تشنگى بر ايشان غلبه كند آنگه حميم بر ايشان عرض كنند بسيارى از ان بياشامند
فَشارِبُونَ
پس آشامندگانند از حميم
شُرْبَ الْهِيمِ
مانند آشاميدن شتران تشنگى زده و مدتها آب نيافته يا مثل زمين ريگستان كه هر چند آب خورد اثر آن برد پديد نيايد يعنى دوزخيان چند آنچه حميم آشامند تشنگى ايشان تسكين نيابد
هذا
اين ماكول و مشروب
نُزُلُهُمْ
پيشكش ايشان است
يَوْمَ الدِّينِ
در روز جزا همچو ما حضرى كه براى مهمان آرند و بعد ازين در دوزخ انواع مآكل و مشارب خواهد بود ايشان را كه شرح شدّت و عقوبت آن در بيان نيايد
نَحْنُ خَلَقْناكُمْ
ما آفريديم شما را در ابتدا و شما بدان اقرار داريد
فَلَوْ لا تُصَدِّقُونَ
پس چرا باور نمىداريد آفرينش خود را در انتها چه بر همه اهل خرد ظاهرست كه هر كه بر ابداء توانا است بر اعادت نيز قادر خواهد بود
أَ فَرَأَيْتُمْ
آيا خبر دهيد
ما تُمْنُونَ
از آبى كه مىريزيد در رحم زن
أَ أَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ
آيا شما مىآفرينيد كودكان را از ان
أَمْ نَحْنُ الْخالِقُونَ
يا مائيم آفريدگار آن و شما مقرايد بهآنكه خالق خلق منم چه شما بر آن وجه و بدان نوع كه فرزند مىطلبيد متولد نمىشود بلكه بر وفق مشيت و طبق ارادت من مىآيد
نَحْنُ قَدَّرْنا
ما بعد از آفرينش شما تقدير كرديم
بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ
ميان شما مرگ را و مقرر ساختيم زمان موت هر كس
وَ ما نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ
و نيستيم ما پيشى گرفته شده يعنى كسى بر حكم ما پيشى نتواند گرفت از موتى كه مقدر شده نتواند گريخت و ما اين مرگ را تقدير كرديم .