فِيهِنَّ
در قصور و منازل اين دو بهشت
قاصِراتُ الطَّرْفِ
كوتاهچشماناند يعنى حوران كه چشم فروخوابانيده باشند از نگريستن به غير شوهران
لَمْ يَطْمِثْهُنَّ
نسوده باشند ايشان را
إِنْسٌ
آدميان
قَبْلَهُمْ
پيش از ازدواج ايشان در بهشت
وَ لا جَانٌّ
و نه جنيان يعنى حوران كه براى انس مقرراند دست هيچ آدمى به دامن ايشان نرسيده باشد و آنان كه براى جن مقرر شده باشند جنى نيز در ايشان تصرف نكرده باشد
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه حوران بدين لطافت به بندگان ارزانى داشته
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىكنيد و باور نمىداريد
كَأَنَّهُنَّ الْياقُوتُ وَ الْمَرْجانُ
گويا هستند آن حوران مخلوق از ياقوت در سرخى و صفا و از مرواريد پاكيزه در سفيدى و ضيا
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه حوران بدين صفائى و پاكيزگى براى شما آفريده
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىكنيد و باور نمىداريد
هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ
آيا جزاى نيكى كردن در عمل نهباشد
إِلَّا الْإِحْسانُ
مگر نيكوئى كردن در ثواب يا جزاى هر كه گويد لا إله الا اللّه و عمل كند باوامر و نواهى محمد رسول اللّه نيست او را مگر بهشت و حاصل آيت اين است كه جزاى نيكى نيكى است پس جزا دهد طاعت را درجات و مكافات كند شكر را به زيادت نعمت و تقوى را بفرح و توبه را بقبول و دعا را به اجابت و سؤال را به عطا و استغفار را به مغفرت و خوف دنيا را با من آخرت و خدمت را به سلطنت و در بحر الحقائق فرموده كه نيست جزاى فنا فى اللّه الا بقا باللّه مثنوى
هر كه در راه محبّت شد فنا * يافت از بحر لقا اندر بقاء
هرك را شمشير شوقش سر بريد * ميوه ذوق از درخت و فصل چيد
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى آفريدگار شما كه توفيق احسان داد و جزاى آن مقرر فرمود
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىكنيد و انكار مىنمائيد
وَ مِنْ دُونِهِما
و جزين دو بوستان كه مذكور شد يا فروتر از ايشان
جَنَّتانِ
دو بوستان ديگرست گفتهاند دو بوستان اوّل از زر است براى سابقان و اين دو بوستان از نقره براى اصحاب اليمين
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى آفريدگار خويش كه اين بهشتها نامزد بندگان مىكند
تُكَذِّبانِ
منكر مىشويد
مُدْهامَّتانِ
آن دو بهشت سبز است از بسيارى سبزى به سياهى زننده
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه چنين بوستانهاى سبز عطا مىكند و سبزى موجب روشنائى چشم است
تُكَذِّبانِ
انكار مىكنيد .