فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس كدام از نعمتهاى پروردگار خود كه بيم كرد شما را بشواظ و بنحاس تا بازايستيد از نافرمانى و به پرستش وى اشتغال نمائيد
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىنمائيد
فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ
پس چون بشگافد آسمان براى نزول ملائكه
فَكانَتْ
پس گردد
وَرْدَةً
سرخ يعنى به رنگ گل سرخ
كَالدِّهانِ
مانند اديم احمر يا مانند روغن زيت كه هر ساعت بلونى ديگر نمايد
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعم آفريدگار خويش كه خبر كرد شما را از انشقاق آسمان و تلوّن آن تا از شدّت آن اهوال بوى پناه جوئيد
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىكنيد
فَيَوْمَئِذٍ
پس آن روز
لا يُسْئَلُ
پرسيده نشود
عَنْ ذَنْبِهِ
از گناه او
إِنْسٌ وَ لا جَانٌّ
آدمى و نه پرى يعنى از ايشان سؤال استعلام نكنند كه چها كرديد بلكه سؤال توبيخ باشد كه چرا كرديد يا گناهكاران را به علامت بشناسند و حاجت بسؤال نباشد يا بوقت خروج از قبور از ايشان نپرسند و آنچه حق سبحانه و تعالى فرمود كه لنسئلنهم اجمعين در موقف حساب خواهد بود كه همه را سؤال كنند
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى پروردگار شما كه از احوال آن روز خبر داد تا در ايمان و تقوى ثابت و راسخ باشيد كه سبب نجات است
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىورزيد
يُعْرَفُ الْمُجْرِمُونَ
شناخته شوند كافران
بِسِيماهُمْ
به علامت ايشان كه سياه روى و كبودى چشم است يا آثار غم و اندوه در بشره ايشان
فَيُؤْخَذُ
پس گرفته شوند
بِالنَّواصِي
به موهاى پيشانى يكبار
وَ الْأَقْدامِ
و بقدمها يكبار يعنى نوبتى موى پيشانى ايشان گيرند و به دوزخ كشند و نوبتى پاىهاى ايشان گيرند و سرنگون به دوزخ افگنند
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
پس بكدام از نعمتهاى آفريدگار خويش كه خبر داد شما را از گرفتن و در دوزخ افگندن كفار تا از كفر بپرهيزيد
تُكَذِّبانِ
انكار مىكنيد و بعد از انداختن مشركان به دوزخ ملائكه ايشان را گويند
هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِي
اين آن دوزخ است كه از روى عناد
يُكَذِّبُ
تكذيب مىكردند
بِهَا الْمُجْرِمُونَ
به آن مشركان و باور نمىداشتند
يَطُوفُونَ
طواف مىكنند دوزخيان
بَيْنَها
ميان دوزخ
وَ بَيْنَ
و ميان
حَمِيمٍ
آب گرم
آنٍ
گرمى بهغايت رسيده يعنى هرگاه كه از آتش استغاثه كنند ايشان را فريادرسى كنند و در ميان چنين آب گرم اندازند كه پيوندهاى ايشان از يكديگر بگسلد و پيوسته ميان جحيم و حميم مىباشند
فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما
بس بكدام از نعمتهاى پروردگار خود كه آگاه كرد شما را از عذاب دوزخيان تا از كفر پرهيز كرده بايمان متصف شده از ان نجات يابيد
تُكَذِّبانِ
تكذيب مىنمائيد .