وَ ما لَهُمْ
و نيست ايشان را
بِهِ
بهآنچه كه مىگويند ايشان را اناث
مِنْ عِلْمٍ
هيچ دانشى
إِنْ يَتَّبِعُونَ
در پى نمىروند بدين گفتار
إِلَّا الظَّنَّ
مگر چيزى را از ظن يعنى حق را جز بعلم ادراك نتوان كرد و ظن را در معرفت حقائق اعتبارى نباشد
وَ إِنَّ الظَّنَّ
و به درستى كه گمان
لا يُغْنِي
سود نمىدارد
مِنَ الْحَقِّ
از سخن حق
شَيْئاً
چيزى را يعنى دفع نكند از عذاب خداى تعالى چيزى را اگر نازل شود
فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى
پس روى بگردان از آنكس كه روى مىگرداند
عَنْ ذِكْرِنا
از ذكر ما كه قرآن است
وَ لَمْ يُرِدْ
و نمىخواهد به عمل خود
إِلَّا الْحَياةَ الدُّنْيا
مگر زندگانى دنيا را
ذلِكَ
اين دوستى دنيا و اختيار كردن آن
مَبْلَغُهُمْ مِنَ الْعِلْمِ
غايت رسيدگى ايشان است از دانش و از ان تجاوز نتوانند نمود بلكه همّت ايشان بر جمع و در ؟ ؟ ؟ آن مصروف و موقوف است و بعضى از علماء حكم اعراض را به آية القتال منسوخ دانند
إِنَّ رَبَّكَ
به درستى كه آفريدگار تو
هُوَ أَعْلَمُ
او داناتر است
بِمَنْ ضَلَّ
به كسى كه گمراه شود
عَنْ سَبِيلِهِ
از راه او كه دين اسلام است
وَ هُوَ أَعْلَمُ
و او داناترست
بِمَنِ اهْتَدى
به كسى كه راهيافته است به حق و هر يك را جزا فراخور او خواهد داد
وَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ
و خداى راست آنچه در آسمانهاست از موجودات علويه
وَ ما فِي الْأَرْضِ
و آنچه در زمينهاست از مخلوقات سفليه و او مالك همه است و قادر بر جزاى ايشان پس ايشان را به قيامت خواهد آورد
لِيَجْزِيَ
تا جزا دهد
الَّذِينَ أَساؤُا
آنان را كه بد كردند يعنى كافر شدند
بِما عَمِلُوا
به عقوبت آنچه كردند يعنى به آتش دوزخ
وَ يَجْزِيَ الَّذِينَ أَحْسَنُوا
و پاداش دهد آنان را كه نيكوئى كردند و بتوحيد قائل شدند
بِالْحُسْنَى
به پاداش نيكو كه بهشت است
الَّذِينَ
محسنان آنانند كه ايشان
يَجْتَنِبُونَ
پرهيز كنند و يكسو شوند
كَبائِرَ الْإِثْمِ
از كبيرهاى گناه يعنى گناه كبيره را كه در باب آن وعيد واقع شده يا براى وى حدى مقرر گشته
وَ الْفَواحِشَ
و فاحشههاى بزرگ را يعنى زنا بخصوصه كه افحش كبائر و اكبر فواحش است
إِلَّا اللَّمَمَ
مگر آنكه از صغائر است كه اگر كسى بكند آنچه اندك و خرد بود از گناه يا بخاطر او بگذرد و از قوة بفعل نيارد او مغفورست
إِنَّ رَبَّكَ
بتحقيق كه آفريدگار تو
واسِعُ الْمَغْفِرَةِ
بسيار آمرزش است چنان كه مغفرت او فرارسد همه گناهان را نظم
گر بار گناه ما گران است * بحر كرم تو بيكران است
ما را گنه از حد برون است * عفو تو ز جرم ما فزون است
هُوَ أَعْلَمُ بِكُمْ
او داناتر است باحوال شما
إِذْ أَنْشَأَكُمْ
چون بيافريد شما را يعنى ابتداى آفرينش شما را -