وَ لَوْ نَشاءُ
و اگر ما مىخواهيم
لَأَرَيْناكَهُمْ
هر آئينه بنمائيم به تو ايشان را يعنى علامتها و نشانها پيدا كنيم بر ايشان
فَلَعَرَفْتَهُمْ
پس هر آئينه تو بشناسى
بِسِيماهُمْ
به علامتى كه دال باشد بر نفاق ايشان
وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ
و هر آئينه تو بشناسى ايشان را
فِي لَحْنِ الْقَوْلِ
در گردانيدن سخن از صوب صواب به جهت تعريض و توبيخ
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
و خداى مىداند
أَعْمالَكُمْ
كردارهاى شما و مناسب آن جزا خواهد داد انس بن مالك رضى اللّه عنه ، مىفرمايد كه بعد از نزول اين آيت هيچ منافقى نبود كه حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم او را نشناخت بسيما و سخن و در تفسير مطالع و عين المعانى از انس رضى اللّه عنه ، نقل كردهاند كه در بعضى از غزوات نه كس از منافقان شبى در خواب شدند و بامداد كه برخاستند بر جبهه هر يك نوشته بود كه هذا منافق
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ
و هر آئينه مىآزمايد شما را بامر جهاد و تكاليف شاقه يعنى معامله آزمايندگان مىكند
حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ
تا بداند مجاهدان را يعنى ظاهر گردد بر خلق كه جهادكنندگان كيانند
مِنْكُمْ
از شما
وَ الصَّابِرِينَ
و صبركنندگان بر مشقت حرب
وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ
تا بيازماييم خبرهاى شما را كه مىگوئيد در ايمان و اخلاص يعنى تا صدق و كذب همه آشكارا گردد و حفص در افعال ثلثه بنون مىخواند يعنى ما آزمائيم تا بدانيم خبرهاى شما را
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
به درستى آنان كه نگرويدهاند يعنى يهود و بنى قريظه و نضير
وَ صَدُّوا
و بازداشتند قوم خود را
عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
از راه خدا كه دين اسلام است
وَ شَاقُّوا الرَّسُولَ
و مخالفت كردند با رسول ص
مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ
از پس آنكه روشن گشته بود و ظاهر گشته
لَهُمُ الْهُدى
مر ايشان را راه حق و در توريت خوانده و دانسته بودند
لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ
زيان نتوانند رسانيد خداى را
شَيْئاً
چيزى يعنى از كفر و ضدّ ايشان اثر ضررى بدين خداى و پيغمبر ص او نرسد بلكه شرر آن شر بديشان عايد گردد
وَ سَيُحْبِطُ أَعْمالَهُمْ
و زود باشد كه خدا حبط سازد ثواب اعمال ايشان را يعنى عبادتها كه مىكنند
يا أَيُّهَا الَّذِينَ
اى كسانى كه
آمَنُوا
ايمان آورديد
أَطِيعُوا اللَّهَ
فرمان بريد خداى را در آنچه حكم كرده
وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ
و فرمانبردار باشيد رسول را در آنچه حكم فرمايد
وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ
و باطل و بيهوده و ضائع مسازيد عملهاى خود را بريا و سمعه يا به عجب و تكبر كه كردار معجب مردود و مذموم بود نظم
در هر عملى كه عجب راه يافت * رويش زره قبول برتافت
اى گشته به كار خويش مغرور * وز درگه قرب مانده مهجور
معجب مشو از طريق تلبيس * كز عجب بچه فتاده ابليس
تا چند تو عجب خودنمائى * از ديده بنه منى و مائى
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوا
به درستى آنان كه نگرويدند يعنى قوم قريش و اتباع وى و منع كردند مردم را
عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
از سلوك راه حق
ثُمَّ ماتُوا
پس بمردند يعنى كشته گشتند در روز بدر
وَ هُمْ كُفَّارٌ
و حال آنكه ناگرويدگان بودند
فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ
پس هرگز نيامرزد خداى مر ايشان را نزول آيت در شان اهل قليب است اما حكم آن عموم دارد و شامل است هرك را كه كافر ميرد .