إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا
به درستى كه آنان كه برگشتند
عَلى أَدْبارِهِمْ
بر ادبار خود يعنى به پس بازشدند و كافر گشتند بر محمد صلى اللّه عليه و سلّم
مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ
از پس آنكه روشن شده بود
لَهُمُ الْهُدَى
مر ايشان را بيانى از نبوت آن حضرت ص و بدلائل واضح دانسته بودند
الشَّيْطانُ
ديو لعين
سَوَّلَ
آسان كرد و بياراست
لَهُمُ
براى ايشان انكار و عناد را
وَ أَمْلى لَهُمْ
و خدا مهلت داد ايشان را و تعجيل نفرمود در عقوبت ايشان تا در گناه بيفزايند
ذلِكَ
اين امهال
بِأَنَّهُمْ قالُوا
بسبب آنست كه گفتند يهودان
لِلَّذِينَ كَرِهُوا
مر آنان را كه كراهت داشتند
ما نَزَّلَ اللَّهُ
از آنچه خدا فرستاده از قرآن و احكام دين يعنى منافقان را مراد آنست كه يهود مر اهل نفاق را گفتند به پنهانى
سَنُطِيعُكُمْ
زود باشد كه فرمانبريم شما را
فِي بَعْضِ الْأَمْرِ
در بعضى كارها يعنى مددگارى كنيم اگر با پيغمبرم حرب كنيد
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
و خداى مىداند
إِسْرارَهُمْ
پنهانى ايشان را
فَكَيْفَ
پس چگونه باشد حال ايشان
إِذا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلائِكَةُ
چون قبض كنند جان ايشان را فرشتگان
يَضْرِبُونَ
مىزنند
وُجُوهَهُمْ
بر رويهاى ايشان كه از حق بگردانيدهاند
وَ أَدْبارَهُمْ
و بر پشتهاى ايشان كه بر اهل حق كردهاند
ذلِكَ
قبض رواح ايشان برين وجه
بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا
بسبب آنست كه ايشان متابعت كردند
ما أَسْخَطَ اللَّهَ
آن چيزى را كه بخشم آورد خداى را يعنى موجب غضب وى گردد چون كتمان امر رسول صلى اللّه عليه و سلّم و معاونت منافقان و كافران و مشركان
وَ كَرِهُوا
و بسبب آنست كه نخواستند و كاره بودند
رِضْوانَهُ
خوشنودى خداى را يعنى عملى را كه بسبب رضاى وى باشد چون اظهار نعت پيغمبر ص و اقرار به دو و فرمانبردارى او
فَأَحْبَطَ
پس باطل كرد خداى
أَعْمالَهُمْ
عملهاى ايشان را
أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ
بلكه پنداشتند آنان كه
فِي قُلُوبِهِمْ
در دلهاى ايشان
مَرَضٌ
بيمارى نفاق است يعنى منافقان تصوّر كردند
أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ
و آنكه ظاهر نگرداند خداى
أَضْغانَهُمْ
كينهاى ايشان را كه پوشيده ساختهاند در دل از پيغمبر ص و مؤمنان .