أُولئِكَ الَّذِينَ *
آن گروه آنانند كه به حكم ازلى
طَبَعَ اللَّهُ
مهر نهاده است خداى
عَلى قُلُوبِهِمْ
بر دلهاى ايشان بنفاق و شك
وَ اتَّبَعُوا
و در پى رفتند
أَهْواءَهُمْ
هواى نفس خود را و به جهت آن تهاون مىكنند بكلام سيّد انام عليه الصلاة و السلام
وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا
و آنان كه راه يافتند يعنى مؤمنان
زادَهُمْ
زياده مىگرداند استماع سخن پيغمبر عليه الصلاة و السّلام ايشان را
هُدىً
بصيرت و يقين
وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ
و مىدهد ايشان را آنچه مدد كند در ازدياد تقوى و دوام بر آن
فَهَلْ يَنْظُرُونَ
پس آيا انتظار مىبرند منافقان و كافران يعنى منتظر نيستند
إِلَّا السَّاعَةَ
مگر قيامت را
أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً
كه بيايد بديشان ناگهان
فَقَدْ جاءَ
پس به درستى كه آمد و ظاهر شد
أَشْراطُها
علامتهاى آن چون مبعث پيغمبر عليه الصلاة و السلام و انشقاق قمر
فَأَنَّى لَهُمْ
پس از كجا باشد مر ايشان را
إِذا جاءَتْهُمْ
چون بيايد قيامت بديشان
ذِكْراهُمْ
پند گرفتن ايشان و توبه كردن يعنى چون روز قيامت بيايد تذكر و اتعاظ هيچ فائده ندهد
فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ
يعنى چون سعادت موحدان و شقاوت مشركان و منافقان دانستى پس ثابت باش بر دانشى كه دارى به واحدانيت و دانسته كه معبود به حق نيست مگر خداى در حقايق سلمى آورده كه چون عالمى را گويند اعلم مراد به آن ذكر باشد يعنى ياد كن آنچه دانسته و در موضح آورده بدانكه هيچ ثوابى نيست برابر آنكه كسى كه گويد لا إله الا اللّه
وَ اسْتَغْفِرْ
و آمرزش طلب
لِذَنْبِكَ
براى ذنب خود و در معالم فرموده كه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم مأمور شد به استغفار با آنكه مغفور است تا امت درين صورت سنت بوى اقتداء كنند و در تبيان آورده كه مراد آنست كه طلب عصمت كن ازو تا ترا از گناه نگاه دارد
وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ
و آمرزش طلب براى مردمان مؤمن و زنان مؤمنه و اين اكرامى است از خداى دربارهء اين امت كه پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم ايشان را بطلب آمرزش گناهان ايشان امر فرموده و از امام علام روح اللّه روحه منقول است كه حق سبحانه پيغمبر ص خود را امر كرد به استغفار گناهان امت و خلاف امر الهى از آن حضرت ص متصوّر نيست پس استغفار فرموده باشد و طلب آمرزش كرده حق تعالى از ان كريمتر است كه حبيب ص خود را فرمايد كه از من چيزى طلب و چون طلبد و عطا نكند پس معلوم مىشود كه امت را دولت آمرزش خواهد بود نظم
هرك را چون تو پيشوا باشد * نااميد از خدا چرا باشد
چون نشان شفاعت كبرى * يافت بر نام ناميت طغرى
امتان با گناهكاريها * به تو دارند اميدواريها
وَ اللَّهُ يَعْلَمُ
و خداى مىداند
مُتَقَلَّبَكُمْ
جاى رفتن و گرديدن شما در دنيا
وَ مَثْواكُمْ
و آرامگاه و موضع قرار شما در عقبى يا مىداند و هرجا كه مىرويد در روز و هرجا كه مىباشد در شب .