وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و آنان كه گرويدند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردند عملهاى شايسته چون اطعام طعام و صلهء ارحام
وَ آمَنُوا
و گرديدند
بِما نُزِّلَ
بهآنچه فرستاده شده است
عَلى مُحَمَّدٍ
بر پيغمبرى نيك ستوده شده يعنى قرآن
وَ هُوَ الْحَقُّ
و قرآن راست است و درست يا محمد صاحب حق و حقيقت آمده
مِنْ رَبِّهِمْ
از پروردگار ايشان پس آنان كه گرويدند به قرآن يا محمد صلى اللّه عليه و سلّم
كَفَّرَ
درگذراند خداى و بپوشد
عَنْهُمْ
از ايشان
سَيِّئاتِهِمْ
گناهان ايشان را
وَ أَصْلَحَ
و بصلاح آرد
بالَهُمْ
حال ايشان را در دين و دنيا يا اصلاح دل ايشان را تا عاصى نشوند
ذلِكَ
آن اضلال و اصلاح
بِأَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
به آن است كه آنان كه كافر شدند
اتَّبَعُوا الْباطِلَ
پيروى كردند باطل را يعنى شيطان را
وَ أَنَّ الَّذِينَ آمَنُوا
و آنان كه گرويدهاند
اتَّبَعُوا الْحَقَّ
در پى رفتند حق را كه قرآن است آمده بر ايشان
مِنْ رَبِّهِمْ
از آفريدگار ايشان
كَذلِكَ
همچنين
يَضْرِبُ اللَّهُ
بيان مىكند خداى
لِلنَّاسِ
براى مردمان
أَمْثالَهُمْ
مثلهاى ايشان يعنى احوال فريقين را ظاهر مىگرداند
فَإِذا لَقِيتُمُ
و پس هرگاه كه ببينيد اى مؤمنان
الَّذِينَ كَفَرُوا
آنان را كه كافر شدند بوقت محاربه
فَضَرْبَ الرِّقابِ
پس بزنيد گردن ايشان را زدنى
حَتَّى إِذا أَثْخَنْتُمُوهُمْ
تا چون بسيار بكشتيد ايشان را
فَشُدُّوا الْوَثاقَ
پس استوار كنيد بند را يعنى بگيريد ايشان را به اسيرى و بند كنيد محكم تا نگريزند
فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ
پس بعد از اسيرى يا منت نهيد منتنهادنى و آزاد كنيد بىعوض
وَ إِمَّا فِداءً
و يا فديه بگيريد از ايشان فديهگرفتنى
حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ
تا بنهد اهل حرب
أَوْزارَها
سلاح حرب را يعنى دين اسلام به همه جا برسد و حكم قتال نماند و آن نزديك نزول عيسى عليه السلام خواهد بود چه در خبر آمده كه آخر قتال امتان من با دجّال است امام شافعى رح و امام محمد رح برآنند كه امام مخيّر است ميان قتل و استرقاق و اطلاق و فدا بمال يا به اسيران مسلمانان و امام اعظم رح مىفرمايد كه اين حكم منسوخ است يا مخصوص بحرب بدر بوده و حالا قتل متعين است يا استرقاق
ذلِكَ
اين است كار نگاه داريد اين كار را
وَ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ
و اگر خواهد خداى
لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ
هر آئينه انتقام كشد از دشمنان شما بىآنكه كارزار كنيد
وَ لكِنْ
و ليكن امر كرد بجهاد
لِيَبْلُوَا
تا بيازمايد .