تَكادُ السَّماواتُ
نزديك شد آسمانها كه از عظمت او
يَتَفَطَّرْنَ
بشگافند
مِنْ فَوْقِهِنَّ
از زبر يكديگر يعنى اوّل آسمان بلندتر بشگافد پس از ان يكيك منشق گردد در كشاف آورده كه اين حال در ظهور كبريا و جلال ، اعظم و اتم است ، چه بالاى آسمان اعلى عرش و كرسى و صفوف ملائكاند پس ابتدائى انفطار از آنجا دليلى بزرگ است بر آثار عظمت پروردگار
وَ الْمَلائِكَةُ يُسَبِّحُونَ
و فرشتگان حمله عرش يا همه ايشان تنزيه مىكنند ذات حق را تنزيهى مقترن
بِحَمْدِ رَبِّهِمْ
به حمد پروردگار ايشان يعنى تسبيح و حمد با هم مىگويند چه يكى نفى ناسزا است و يكى اثبات سزا
وَ يَسْتَغْفِرُونَ
و آمرزش طلبند از خداى
لِمَنْ فِي الْأَرْضِ
از براى كسانى كه در زميناند از مؤمنان
أَلا إِنَّ اللَّهَ
بدانيد به درستى كه خداى
هُوَ الْغَفُورُ
اوست آمرزنده گناه بندگان
الرَّحِيمُ
مهربان بر ايشان بقبول توبه
وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا
و آنان كه فراگرفتند
مِنْ دُونِهِ
بجز خداى
أَوْلِياءَ
دوستان يعنى انداد و شركاء كه به دوستى ايشان را پرستش مىكنند
اللَّهُ حَفِيظٌ
خداى نگهبان است
عَلَيْهِمْ
بر اقوال و احوال ايشان و مناسب آنها جزا خواهد داد
وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ
و نيستى تو اى محمد ص بر ايشان
بِوَكِيلٍ
گماشته شده تا محافظت اعمال ايشان كنى بلكه بر تو است دعوت و تبليغ احكام شريعت
وَ كَذلِكَ
همچنانكه وحى كرديم بهر پيغمبرى بلسان قوم او
أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
وحى كرديم به تو
قُرْآناً عَرَبِيًّا
قرآنى بلغت قوم تو كه عرباند -
لِتُنْذِرَ
تا بيم كنى بدان
أُمَّ الْقُرى
اهل مادر شهرها را كه مكه است
وَ مَنْ حَوْلَها
و هر كه گرداگرد آن باشد يعنى جميع اهالى بلدان را و مقرر است كه تمام زمين را از زمين مكه بسط كردهاند پس اصل همه بلاد اوست و همه بر حوالى وىاند
وَ تُنْذِرَ
و بيم كنى مردمان را
يَوْمَ الْجَمْعِ
بروز جمع يعنى روز قيامت
لا رَيْبَ فِيهِ
هيچ شكى نيست در وقوع آن و او را روز جمع گفت كه خلق اولين و آخرين در آنجا مجتمع باشند يا جمع كنند ارواح يا اشباح يا اعمال يا هر كسى را با مثل او و بعد از اجتماع ديگرباره متفرق سازند ايشان را
فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ
گروهى را در بهشت برند كه مؤمنان موحدانند -
وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ
و گروهى را در دوزخ افگنند كه منافقان و مشركانند .