فَإِنَّكُمْ
پس تحقيق شما اى كافران
وَ ما تَعْبُدُونَ
و آنچه مىپرستيد از بتان
ما أَنْتُمْ
نيستيد شما همه
عَلَيْهِ
بر آنچه مىپرستيد
بِفاتِنِينَ
گمراهكنندگان و تباهسازندگان
إِلَّا مَنْ هُوَ
مگر آن كسى را كه او
صالِ الْجَحِيمِ
در آينده به دوزخ است يعنى علم ازلى بدان تعلق گرفته است بر آنكه او بىشبه به دوزخ خواهد رفت و براى رد قول آنها كه ملائكهپرست بودند ذكر اعتراف ملائكه به عبوديت حق سبحانه مىكند كه ايشان مىگويند
وَ ما مِنَّا
و نيست از ما هيچكس
إِلَّا لَهُ
مگر آنكه مر او را
مَقامٌ مَعْلُومٌ
مقامى است در خدمت و عبادت معين داشته شده و مقرر گشته كه از ان تجاوز نمىتوانيم نمود شيخ ابو بكر ورّاق قدس سره فرموده كه مراد مقام سينه است چون خوف و رجا و محبّت و رضا كه هر يك از مقربان حظائر ملكوت و مقدمان صوامع جبروت در مقامى از ان متمكناند
وَ إِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ
و به درستى كه ما صفكشيدگانيم در اداى طاعت و موقف و ملازمت
وَ إِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ
و به درستى كه ما تسبيحگويندگانيم مر خداى عز و جلّ را و تنزيهكننده از هر چه لائق ذات مقدس وى نباشد در لباب آورده كه اين كلام پيغمبر عليه السلام و مؤمنان است رحمهم اللّه تعالى كه مىگويند هر يك از ما فردا مقامى معلوم داريم در بهشت و امروز در صف ايستادگانيم به نماز و به پاكى يادكنندگان مر خداى عز و جلّ را و تاكيدات اين هر دو جمله به ان و لام و توسيط فصل دليل است بر مواظبت طاعت و دوام ذكر بىشائبه قصور و فتور خواه به نسبت ملائكه كرام و خواه به نسبت سيّد انام ص و سائر اهل ايمان از اصحاب رض عظام عليهم رضوان اللّه العلام
وَ إِنْ كانُوا
و به درستى كه بودند كافران قريش كه قبل از بعث
لَيَقُولُونَ
هر آئينه مىگفتند
لَوْ أَنَّ عِنْدَنا
اگر بودى نزديك ما
ذِكْراً
ذكرى يعنى كتابى كه سبب پند و نصيحت ما بودى
مِنَ الْأَوَّلِينَ
از كتب پيشينيان يعنى اگر ما را نيز كتابى بودى و حكم بر ما منزل شدى
لَكُنَّا
هر آئينه مىبوديم ما
عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ
بندگان خداى تعالى پاك كرده شده از لوث شرك و كفر و آن هنگام كه بديشان آمد كتابى كه اشرف كتب سماوى است يعنى قرآن
فَكَفَرُوا بِهِ
پس كافر شدند بوى
فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
پس زود باشد كه بدانند عاقبت كفر خود را كه عقوبت و مغلوبيت است
وَ لَقَدْ سَبَقَتْ
و هر آئينه پيشى گرفته است
كَلِمَتُنا
سخن ما يعنى وعده نصرت كه كردهايم براى پيغمبران و حكم اين وعده در لوح محفوظ مثبت است كما قال اللّه تعالى كتب اللّه لاغلبن انا و رسلى يعنى وعده نصرت كه كرديم ما
لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ
براى بندگان فرستاده شده
إِنَّهُمْ
به درستى كه پيغمبران
لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ
هر آئينه ايشانند يارىكردهشدگان .