من بنده ء خدا وبرادر رسولش هستم ، ومن بزرگ ترين
گواهى دهندگانم ، اين مطلب را بعد از من كسى نمى گويد ، مگر شخص
بسيار دروغگو . من هفت سال پيشتر از مردم نماز خواندم .
با وجود تشريع قبلي نماز ، ادعاى اجماع بر مدنى بودن آية وضو ( 1 ) شده
است ، ( 2 ) چنان كه آية مذكور در سوره ء المائدة قرار دارد كه آن را هم مدنى
مى دانند . ( 3 ) البتة بدون شك ، چنان كه از خود آيات اين سوره ء مباركه استفاده
مى شود ، برخى از آيات آن در أواخر عمر شريف رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله ) نازل
شده است .
با توجه به اين مطلب ، احتمال آن هست كه وضو در ابتدأ ، در برخى
شرايط يا جزئيات به گونه اى ديگر بوده است وسپس با نزول آية كريمه ،
سنت قبلي درباره ء وضو منسوخ گرديده است . برخى از روايات نيز به
همين مسأله اشاره دارد .
بنابر اين ، رد پاره اى روايات در مقام تعارض ، لزوما به معنى تكذيب
آنها نيست ، زيرا ممكن است راويان ، حكمي را كه منسوخ شده است ،
بدون توجه به اين جهت يا با در نظر داشتن وضوح نسخ آن ، نقل كرده باشند .
اكنون با توجه به اين چند نكته ، آيهء شريفهء وضو وتيمم را نقل نموده
وجهات مورد بحث را توضيح مى دهيم .
خداوند متعال مى فرمايد :
* ( يا أيها الذين آمنوا إذا قمتم إلى الصلاة فاغسلوا وجوهكم
وأيديكم إلى المرافق وامسحوا برءوسكم وأرجلكم إلى
هامش
1 . المائدة ، آيهء 6 .
2 . جلال الدين سيوطى ، الاتقان في علوم القرآن ، ج 1 ، ص 133 .
3 . همان ، ص 32 و 30 .