رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) نبوده است ، گرچه دروغ نقش اصلى را در اين زمينه دارد .
" قرطبى " در زمينهء وضع حديث وجعل روايت ، سخنانى دارد كه
بعضي از فرازهاى آن را نقل مى كنيم :
نبايد به آنچه كه دروغ پردازان ووضاعين ( 1 ) درباره ء فضل قراءت
سورههاى قرآن وفضائل اعمال ديگر وضع كرده اند ، توجهى كرد .
دروغ پردازان با هدفها وقصدهاى گوناگون ، چنين مطالبى را جعل
كرده اند . عده اى از بىدينان ، به قصد وغرض ايجاد شك در ميان
مردم به چنين عملي دست مى زدند وگروهى ديگر به خاطر هوى
وهوسى كه داشتند ، چنين مى كردند . . . ودستهاى حسبتا حديث وضع
مى كردند . . . . ( 2 )
چنان كه " نوح مروزى " احاديثى را در فضل سورههاى قرآن ، جدا جدا
جعل مى كرد . وقتي از أو در اين باره پرسيدند ، گفت : من ديدم مردم از
قرآن روى گردان شده وبه فقه " أبى حنيفة " و " مغازى ابن إسحاق "
روى آورده اند ، من هم حسبتا اين أحاديث را وضع كردم .
سپس " قرطبى " ادامه مى دهد :
از آنچه كه دشمنان دين وزنديقان مسلمان ، در باب تشويق نمودن
وترساندن وغير اينها وضع كرده اند ، بپرهيز . زيانبارترين اينها ، گروهى
هستند كه زاهد شناخته مى شوند وبه گمان خود أحاديث را حسبتا
جعل نمودند ومردم به واسطهء اعتماد واطمينانى كه به آنان داشتند ،
مجعولات آنان را پذيرفتند . آنان خود گمراه شدند وديگران را گمراه
كرده اند . ( 3 )
هامش
1 . كساني كه حديث جعل مى كردند و - نعوذبالله - به پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) نسبت مى دادند .
2 . يعنى به گمان خود براي رضاى خدا حديث جعل مى كردند .
3 . تفسير قرطبى ، طبع دوم ، دار الشعب قاهره 1372 ، ج 1 ، ص 78 .