آسيب ها وصدمات جبران ناپذيرى بر پيكر أمت اسلام وارد كرده است .
چه بلاهايى كه به اسم اسلام بر سر مسلمين آمد وصفحات تاريخ را سياه
كرد ! صاحب " معجم البلدان " در مادة " أصفهان " مىنويسد :
در أصفهان ، در اين وقت وپيش از اين به خاطر تعصب زيادى كه بين
شافعيه وحنفيه است وجنگ هاى مداومى كه بين دو گروه است ،
خرابى منتشر شده وهر گاه دسته اى پيروز شود ، محلهء ديگر را غارت
مى كند وآتش مى زند وخراب مى كند وهيچ عهد وپيمانى باز دارنده ء
آن ها نيست . ( 1 )
نظير اين قضية از " مرآة الجنان " نقل شده است . ( 2 ) در نيشابور نيز بين
حنفيه وشافعيه درگيرى بزرگى پيدا شد وبازارها ومدارس سوزانده شد
وكثيرى از شافعيه به قتل رسيدند . سپس بر حنفي ها پيروز شدند ودر
انتقام زيادة روى كردند . اين وقايع در سال 554 اتفاق افتاد . مثل همين
جريان در سال 716 بين شافعيه وحنابله اتفاق افتاد . ( 3 ) همين قضايا در سال
323 در بغداد نيز رخ داده بود . ( 4 )
نمونه هاى فراوان ديگرى از اين دست اتفاق افتاده كه برخى از آن ها را
مىتوانيد در كتاب پر بار " الإمام الصادق والمذاهب الأربعة " ( 5 ) ببينيد . شايد
تصور كنيد كه اين درگيرى ها ، تنها مربوط به عوام بوده وعلماى مذاهب
أربعة از اين قضايا بر كنار بوده اند ، اما متأسفانه واقعيت آن است كه سر
هامش
1 . دائرة المعارف محمد فريد وجدى ، دار الكتب العلمية ، ج 1 ، ص 247 .
2 . ج 3 ، ص 343 .
3 . ابن كثير ، البداية والنهاية ، ج 4 ، ص 76 .
4 . ابن الأثير ، الكامل ، ج 8 ، ص 229 .
5 . ج 1 ، ص 206 - 190 .