نمى تواند حكم شرعي را اثبات كند ، زيرا مشمول ادلهء بازدارنده از " پيروى
از ظن " ( 1 ) مى باشد . ( 2 )
بايد توجه داشت كه چون در مقطعى از زمان ، مراد از اجتهاد در لسان
فقها چنين اجتهادي بود ، بدين جهت ، قدماي دانشمندان شيعي ،
رساله هاى زيادى به طور مستقل يا ضمني در موضوع " رد بر اجتهاد "
نوشته اند .
مثلا " شيخ مفيد " عالم بزرگ شيعه در قرن سوم ، كتابي با نام " النقض
على ابن الجنيد في اجتهاد الرأي " دارد . بنابراين ، وقتي كه در كتاب ها با
كلمهء اجتهاد رو به رو مى شويم ويا هنگامى كه اين واژه را استعمال
مى كنيم ، بايد به اين دو اصطلاح توجه كامل داشته باشيم .
هامش
1 . مانند آية شريفه 28 از سوره مباركه النجم : * ( ان الظن لا يغنى من الحق شيئا ) * ، گمان هرگز انسان
را از حق بي نياز نمى كند .
2 . اين أدله ، عموم دارند ومى گويند عمل كردن به تمام ظنون حرام است وهر چه كه علم نيست ، قابل
اخذ نيست .
اما از سوى ديگر پاره اى از ظنون از اين حكم عام قرآني استثنا شده اند ، نظير ظني كه از بينه حاصل
گردد .
بنابراين ، غير از مواردى كه از اين حكم عام ، تخصيص خورده اند ، باقي ظنون تحت آن باقي مى مانند
وعمل بر طبق آن ها حرام است ، نظير : شهرت ، قياس ، استحسان و . . . . ( ويراستار )